ONDERNEMING /
'EU Inc.': sociale dumping in een nieuw jasje?
TEKST David Morelli / FOTO Parilov / 13 MEI 2026 / LEESTIJD 4 MINUTEN
Om sterk te staan in de concurrentie met de VS en China, wil Europa ‘het volledige potentieel van de interne markt benutten. Minder regels, minder drempels, meer ruimte voor bedrijven om te groeien.’ Klinkt goed. Maar levert dat ook meer en betere jobs op? Dat is allerminst zeker.
Met de ‘EU Inc.’ wil de Europese Commissie een ‘28ste regime’ invoeren – een transnationale Europese rechtsvorm voor bedrijven – bovenop de 27 bestaande nationale vennootschapsvormen om ‘innovatieve’ bedrijven te ondersteunen. Het idee is niet nieuw, maar de mogelijke concretisering van dit unieke juridische kader kwam in een stroomversnelling op 18 maart, toen de Europese Commissie haar EU Inc.-plan voorstelde.
Dit plan, de hoeksteen van dat ‘28ste regime’, wil de administratieve procedures voor ondernemingen vereenvoudigen – procedures die vandaag sterk verschillen tussen de 27 EU-landen. Deze eenvoudige, uniforme en volledig digitale rechtsvorm zou het mogelijk maken om een onderneming te registreren in eender welke EU-lidstaat binnen 48 uur, voor minder dan 100 euro, zonder minimumkapitaal en zonder voorafgaande controle (op levensvatbaarheid, fiscale en sociale verplichtingen, enz.).
De Commissie hoopt zo de oprichting van start-ups te vergemakkelijken en veelbelovende bedrijven en ‘unicorns’ (start-ups met een waarde van meer dan één miljard dollar), die vandaag vaak naar de Verenigde Staten vertrekken, in Europa te houden.
“De EU Inc. dreigt een hefboom te worden om nationale arbeidsregels te ondergraven, collectieve onderhandelingen te omzeilen of te verzwakken en de vertegenwoordiging van werknemers binnen het sociaal overleg uit te hollen.”
Esther Lynch, EVV
Slim verpakt, maar gevaarlijk breed
Dit ‘28ste regime’ – dat zou worden ingevoerd via een Europese verordening die dan direct van toepassing is in alle lidstaten – brengt aanzienlijke juridische, sociale en economische risico’s met zich mee en kan botsen met nationale kaders, vooral op fiscaal en sociaal vlak. Die risico’s zijn des te groter omdat de tekst op bepaalde cruciale punten vaag of zelfs tegenstrijdig blijft, en omdat de Commissie de inhoud van het voorstel gekleurd of onnauwkeurig voorstelt. “Onder het mom van vereenvoudiging bereidt men in werkelijkheid een verregaande deregulering voor of een regularisering van sociale dumping.” stelt Anh Thuong Huynh, stafmedewerker van de dienst Onderneming van het ACV. “De Commissie benadrukt in haar communicatie dan wel het beeld van de ‘jonge innovatieve onderneming’ à la Silicon Valley, maar in de voorgestelde verordening is er geen enkele voorwaarde opgenomen inzake bedrijfsomvang of innovatie om in aanmerking te komen voor het EU Inc.-statuut. Daardoor bestaat het risico dat een groot aantal ondernemingen dit statuut zal aanvragen. Bovendien zou het niet beperkt blijven tot nieuwe bedrijven: ook bestaande ondernemingen zouden zich kunnen laten registreren als EU Inc.”
Het voorstel wijkt daarmee af van de oorspronkelijke doelstellingen van de Commissie, die zich aanvankelijk richtte op kleine, innovatieve start-ups met financieringsproblemen en beperkte toegang tot kapitaal in Europa. De tekst beperkt zich bovendien niet tot kmo’s (250 werknemers) of scale-ups (tot 750 werknemers).
Recept voor sociale dumping
“De EU Inc. dreigt een hefboom te worden om nationale arbeidsregels te ondergraven, collectieve onderhandelingen te omzeilen of te verzwakken en de vertegenwoordiging van werknemers binnen het sociaal overleg – zoals informatie en consultatie bij insolventie – uit te hollen. Ook de nationale inspectiediensten dreigen buitenspel te staan. Controle wordt moeilijker, fraude makkelijker. De oprichting van brievenbusfirma’s wordt vergemakkelijkt, wat sociale dumping in de hand werkt. Dat is geen theoretisch risico. We zien dat nu al bij de Europese vennootschap (Societas Europaea - SE), een uniforme rechtsvorm voor alle EU-lidstaten. Meer dan 67% van alle bestaande SE’s zijn lege hulzen, gebruikt om regels rond corporate governance en werknemersbescherming te omzeilen,” zegt Esther Lynch, secretaris-generaal van het Europees Vakverbond (EVV).
Jobs? Misschien. Kwaliteit? Onzeker.
Om werknemers te lokken, schuift de Europese Commissie onder meer aandelenopties naar voor, waarbij werknemers het recht krijgen om aandelen van hun bedrijf te kopen tegen een vaste prijs. Esther Lynch: “Maar dat mag geen alternatief zijn voor degelijke lonen en werkzekerheid. Werknemers mogen niet de prijs betalen wanneer een bedrijf faalt. En dat risico is reëel: de meeste start-ups worden nooit unicorns.” “Wat de netto jobcreatie betreft is de impact moeilijk meetbaar”, voegt Anh Thuong Huynh daar nog aan toe. “En de kwaliteit van die jobs is al helemaal niet gegarandeerd – omdat ze geen expliciete doelstelling vormt.”
“Dit is geen ver-van-mijn-bedshow en iets op de lange baan, maar een ontwikkeling die we nauwlettend moeten opvolgen.”
Anh Thuong Huynh,
Dienst Onderneming ACV
Geen ver-van-mijn-bedshow
Anh Thuong Huynh: “Mocht dit voorstel werkelijkheid worden, dan schuiven we samen met het EVV een aantal duidelijke voorwaarden naar voor. Zo moet het toepassingsgebied beperkt worden tot nieuwe, zeer kleine innovatieve ondernemingen in specifieke sectoren met duurzame groei. Daarnaast moet gegarandeerd worden dat het arbeidsrecht en de sociale rechten uit nationale onderhandelingen van toepassing blijven in het land waar de activiteiten plaatsvinden. Ook moet er een verplichte overlegstructuur komen binnen deze EU Inc.’s, met garanties rond informatie, consultatie en werknemersvertegenwoordiging in alle procedures, inclusief bij liquidatie en insolventie. Zonder die waarborgen dreigt de EU Inc. sociale dumping, fiscale en sociale ontwijking en grootschalige deregulering te legitimeren en de democratie op de werkvloer te ondermijnen onder het mom van ‘een betere concurrentiekracht’. Dit is geen ver-van-mijn-bedshow en iets op de lange baan, maar een ontwikkeling met mogelijk grote impact die we nauwlettend moeten opvolgen.”
