EEN BEGROTING WAARIN JE MEETELT /
Miljarden aan economisch twijfelachtige subsidies
TEKST Bram Van Vaerenbergh / FOTO Bearfotos / 13 MEI 2026 / LEESTIJD 4 MINUTEN
Naast de afschaffing van de subsidie voor de eerste aanwerving, valt er nog héél wat geld te rapen bij toegekende bedrijfssubsidies en fiscale uitgaven waarvan het economische nut twijfelachtig is. Bijkomend probleem aan de huidige subsidies: ze worden niet opgevolgd en geëvalueerd. Wij zochten uit welke subsidies en uitgaven overbodig zijn en waar de overheid gemakkelijk geld kan besparen.
Innovatiesteun: 1 miljard euro
Innovatie is cruciaal voor de toekomst van onze economie. Maar publieke steun moet doeltreffend zijn en mag geen blanco cheque worden voor bedrijven. Ons land behoort tot de landen die het meest genereus zijn in de ondersteuning van onderzoek, ontwikkeling en innovatie bij bedrijven. Hoewel het beleid uitvoerig geëvalueerd is, denk aan studies van het Federaal Planbureau of analyses van de OESO, wordt er weinig mee gedaan. De conclusies van de diverse studies zijn nochtans simpel: met minder middelen kunnen dezelfde resultaten worden bereikt.
Zo valt er wel een snelle winst te boeken in het verminderen van de belastingaftrek voor innovatie-
inkomsten. Deze zorgen helemaal niet voor een verhoging van onderzoek en ontwikkeling in een bedrijf, gezien ze de inkomsten van reeds gerealiseerde innovaties fiscaal aftrekbaar maakt. Een tweede belangrijke maatregel is dat er een absoluut plafond van overheidssteun moet komen voor één onderneming of een groep van ondernemingen. Nu is die steun erg geconcentreerd bij een kleine groep van grote ondernemingen. Onderzoek toont aan dat de effectiviteit van overheidssteun vermindert naarmate een onderneming op een grotere combinatie van verschillende steunmaatregelen een beroep doet en de steun toeneemt in omvang. Al die maatregelen samen zouden een besparing van 1 miljard euro betekenen.
-//-
Het fiscale voordeel van professionele diesel geldt ook voor buitenlandse transporteurs, die zelfs met het merendeel van de subsidie gaan lopen.
_
Intrekken steun professionele diesel: 619 miljoen euro
Professionele vrachtvervoerders krijgen momenteel 19 eurocent per liter diesel terugbetaald. Die gedeeltelijke terugbetaling van de accijnzen op professionele diesel voor vrachtwagens met een Maximaal Toegelaten Massa van minstens 7,5 ton maakt deel uit van de meer dan 16 miljard euro aan fossiele subsidies die ons land nog altijd kent. België heeft zich als EU-lidstaat geëngageerd om tegen 2030 alle subsidies voor fossiele brandstoffen te schrappen.
Het argument dat de subsidie de competitiviteit van de Belgische transportondernemingen versterkt, snijdt weinig hout. Het fiscale voordeel geldt immers ook voor buitenlandse transporteurs, die zelfs met het merendeel van de subsidie gaan lopen. Het systeem kostte de schatkist in 2024 550 miljoen euro, verdeeld over 253 miljoen euro voor de Belgische transporteurs en 297 miljoen euro voor de buitenlandse transporteurs. Als we die kostprijs extrapoleren naar 2029, komen we uit op een subsidie van 619 miljoen euro die zou kunnen bespaard worden.
DBI-aftrek: 1,05 miljard euro
Onder bepaalde voorwaarden kunnen bedrijven inkomsten die als reeds belast worden beschouwd, aftrekken van hun belastbare basis. Het blijft een feit dat deze aftrek bedrijven in staat stelt om de belasting die ze verschuldigd zijn te verlagen. Dit systeem van definitief belaste inkomsten is een geschenk uit de hemel voor multinationals die in België actief zijn. Ze laten hun winsten op dividenden eerst belasten in een land met een laag belastingtarief en zijn daarna vrijgesteld in België, waardoor ze de totale belasting kunnen vermijden of verminderen. Door het verscherpen van de participatievoorwaarde voor DBI-aftrek, het opheffen van het gunstregime voor DBI-beveks (gemeenschappelijke investeringsfondsen van kmo's) en de impact te verscherpen op de participatievoorwaarde op het meerwaardestelsel, kunnen we nog eens 1,05 miljard euro besparen.
Beperken geplande bijdrageverminderingen voor werkgevers: 750 miljoen euro
De Arizona-regering plant een verdere verlaging van het loonplafond. Voor het loon boven dat plafond dienen geen sociale bijdragen betaald te worden door de werkgever. Deze maatregel zorgt helemaal niet voor jobcreatie en evenmin voor het vermijden van de omzetting naar vennootschappen. Het resultaat is een verlaging van de inkomsten van de sociale zekerheid en een verzwakking van de onderlinge solidariteit door de bijdragen degressief te maken. Bovendien toont de regering op geen enkele manier aan dat er een probleem is van loonkostencompetitiviteit, het loonkostenrapport van de CRB uit 2025 bewijst het tegendeel.
De Arizona-regering voorziet een enveloppe van 1.492 miljoen euro om “de competitiviteit te verbeteren”. We bevriezen de bijdrageverminderingen tot wat toegekend werd in 2025, en zo besparen we tegen 2029 750 miljoen euro.
-//-
De Arizona-regering plant een verdere verlaging van het loonplafond. Voor het loon boven dat plafond dienen geen sociale bijdragen betaald te worden door de werkgever
_
Evaluatie en inperking loonsubsidies: 890 miljoen euro
Loonsubsidies bedragen momenteel 11 miljard euro. Hoewel dit bedrag steeds toeneemt én omvangrijk is, werden deze nooit getest op hun effectiviteit. Bovendien worden ongezonde arbeidsvormen op deze manier fiscaal en parafiscaal ondersteund. Deze subsidies moeten tegen het licht gehouden worden in het kader van de huidige begrotingsoefening. De subsidies voor ploegenarbeid, nachtarbeid en overuren moeten ingeperkt worden. Flexibiliteit moet gecompenseerd worden door bedrijven, niet door de overheid. We stellen concreet voor dat kortingspercentages worden ingeperkt zodat een besparing wordt gerealiseerd van 25% op de loonsubsidies voor nacht-, ploegenarbeid en overuren. Het budget voor loonsubsidies in het kader van onderzoek en ontwikkeling willen we met 20% beperken. Op die manier besparen we jaarlijks 890 miljoen euro.