WELZIJN OP HET WERK /
Te koud om te werken? Dit zegt de wet!
TEKST Fien Van Damme & Anaëlle Akwesi Mokuba / Foto ads861 / 14 JANUARI 2026 / LEESTIJD 3 MINUTEN
Na de eerste koudeprik van het jaar stonden duizenden werknemers letterlijk in de kou: in magazijnen, op werven, in werkplaatsen en in voertuigen waar de temperatuur nauwelijks boven nul komt. “Kleed je warmer” volstaat niet. Werken in te lage temperaturen verhoogt het risico op ongevallen en gezondheidsproblemen. Gelukkig staat de wet aan de kant van de werknemer: werkgevers moeten vooraf een degelijk maatregelenplan klaar hebben. Tijd om dit op de agenda van het Comité PB te zetten.
Waarom is koude een risico?
Koude vermindert de concentratie, vertraagt de reactiesnelheid en verhoogt de kans op spierletsels. Het is dus niet alleen een kwestie van comfort, maar van veiligheid en gezondheid. Afwachten tot het vriest is geen optie: preventie begint bij een goed plan.
Wat zegt de Codex?
De Codex welzijn op het werk verplicht werkgevers om via een risicoanalyse te bepalen waar koude een probleem kan worden en een actieplan klaar te hebben om risico’s te voorkomen of te beperken.
Dreigen actiewaarden toch overschreden te worden? Dan moeten onmiddellijk technische en organisatorische maatregelen worden ingezet. Het Comité PB geeft hierover advies en het actieplan wordt opgenomen in het globaal preventieplan.
Zet het thema daarom op de agenda en stel scherpe vragen. Waar dreigt het te koud te worden? Wie werkt in de open lucht? Hoe werd de risicoanalyse uitgevoerd en wat zijn de resultaten? En vooral: welke maatregelen zijn voorzien en wanneer gaan ze in?
-//-
“‘Te koud om te werken’ is niet voor iedereen hetzelfde, maar hangt af van de aard van je werk.”
_
Wanneer is het echt te koud om te werken?
Kou hebben op het werk is geen buikgevoel. De wet legt vast vanaf welke temperatuur werken niet meer verantwoord is – al is dat getal niet voor iedereen hetzelfde. Die grens hangt af van hoe zwaar je job is. Hoe groter de fysieke inspanning, hoe meer warmte je zelf produceert, en hoe lager de minimumtemperatuur dus mag zijn. De Codex Welzijn op het Werk (Art. V.1-3 - §1) legt daarom actiewaarden vast. Gaat de temperatuur daaronder, dan moet de werkgever ingrijpen.
18°C: zeer licht werk (zitten, rechtstaan)
16°C: licht werk (bureauwerk, voertuig besturen)
14°C: halfzwaar werk (doorlopend werken met armen en handen)
12°C: zwaar werk (intens tillen, snel stappen)
10°C: zeer zwaar werk (graven, zwaar klimwerk)
‘Te koud om te werken’ is dus niet voor iedereen hetzelfde, maar hangt af van de aard van je werk. De wet spreekt over de ‘fysieke werkbelasting’: hoeveel energie je lichaam per seconde moet leveren om je werk te doen. Hoe intensiever je beweegt en kracht zet, hoe zwaarder het werk wordt ingeschat.
Hoe ziet zo’n maatregelenplan eruit?
Algemeen bevat een goed actieplan een mix van maatregelen:
• technische ingrepen: verwarming, minder tocht en vocht;
• werkorganisatie: taken spreiden, rusttijden (na advies arbeidsarts en met akkoord van Comité PB), beperking van de blootstelling, alternatieve werkmethoden of minder fysieke belasting;
• bescherming: aangepaste werkkledij, gratis warme dranken.
-//-
“Koude op het werk is een ernstig risico. Zorg dat je dit bespreekt in het Comité PB en dat er een actieplan klaarligt. Preventie is geen luxe, maar een wettelijke verplichting.”
_
Daarnaast zijn er ook een set specifieke verplichtingen bij overmatige koude. Enerzijds zijn er de verplichtingen bij overmatige koude van klimatologische oorsprong (1 november – 31 maart). Wanneer het kwik onder de 10°C daalt, voorziet de werkgever verwarmings-toestellen in open werklokalen en in arbeidsplaatsen in open lucht van zodra de temperatuur zakt onder 5°C. Die toestellen kunnen mogelijk ook elders worden opgesteld (lokalen, voertuigen, voorlopige constructies,...) mits akkoord van het Comité PB (of bij afwezigheid daarvan de vakbondsafvaardiging). Ook voor werknemers in de detailverkoop zijn er specifieke regels van zodra het kwik onder de 10°C dipt. Anderzijds voorziet de wet bij overmatige koude van technologische oorsprong (bijv. werken in koelinstallaties) bijkomende verplichtingen.
Voor verdere vragen of informatie contacteer je best je secretaris.
TIPS
• Besef dat koude op het werk een ernstig risico is. Zorg dat je het thema bespreekt in het Comité PB en dat er een actieplan klaarligt. Preventie is geen luxe, maar een wettelijke verplichting.
• Actiewaarden beschermen de gezondheid van werknemers, maar niet hun comfort. Werken bij 14°C is veilig, maar niet aangenaam. Kaart ook comfortklachten van collega’s aan.
• Informeer bij je secretaris of er sectorale afspraken zijn. In sommige sectoren gelden immers bijkomende afspraken, zoals een vorstvergoeding of een koudepremie.
