/‘ALS JE PLEZIER DEELT, VERMENIGVULDIGT HET'
✏ TEKST: ELKE VANDIJCK - FOTO: CEDRIC PADREL - ZOMER 2026 - LEESTIJD: 3 MINUTEN
Plezier zit vaak in kleine dingen: een avond lachen met vriendinnen, samen zingen op een concert of een hobby waarmee je de tijd vergeet. Maar toch behandelen we het alsof het minder belangrijk is dan werken, zorgen of presteren. In ‘Leuk! Pleidooi voor plezier’ onderzoekt mediawetenschapper Linda Duits waarom we plezier zo vaak onderschatten en wat het precies met ons doet. ‘Plezier wordt zelden gezien als iets waardevols. Terwijl het net heel belangrijk is voor ons welzijn én onze verbondenheid met anderen.’
INTERVIEW /
Waarom wilde je een boek schrijven over plezier?
Linda: ‘Het idee ontstond tijdens corona. Die periode maakte voor mij heel duidelijk hoe makkelijk alles wat met plezier te maken had, opzij werd geschoven. Tegelijk vond ik plezier een moeilijk onderwerp, omdat het zo vluchtig is. Het is er even, en dan is het weer weg. Ik wilde weten hoe plezier werkt en wat het met mensen doet. Want hoewel plezier in elk leven een rol speelt, wordt het zelden echt ernstig genomen. We vinden werk, een gezin of een opleiding vaak belangrijker. Terwijl plezier net zoveel invloed heeft op hoe (goed) we ons voelen.’
Wanneer wordt plezier wél ernstig genomen?
‘Vaak wanneer het een hoger doel dient. Plezier op het werk bijvoorbeeld wordt heel belangrijk gevonden. Of als leren ‘leuk’ gemaakt kan worden. Dan mag plezier plots wel. Maar andere vormen van plezier worden sneller oppervlakkig gevonden. Denk aan reality-tv of bepaalde hobby’s. Dan spreken mensen al snel over een ‘guilty pleasure’. Alsof je je eigenlijk een beetje moet schamen voor wat je leuk vindt.’
Waarom hebben we vaak het gevoel dat we plezier eerst moeten ‘verdienen’?
‘Omdat we plezier meestal niet zien als iets waardevols op zich. We hebben snel het gevoel dat onze tijd nuttig moet zijn: we moeten werken, zorgen, sporten, bijleren, iets afvinken. Als je dan een hele zondag series kijkt, komt er al snel een stemmetje: had ik niet beter iets productiefs gedaan? In het boek noem ik spijt, schuld en schaamte de drie gemene stiefzussen van plezier. Ze komen vaak pas achteraf op bezoek. Op het moment zelf heb je genoten, maar daarna beginnen ze te fluisteren: was dit wel verantwoord, was dit niet te veel, wat zouden anderen hiervan vinden?
Dat zit diep in onze cultuur. Er leeft al lang het idee dat discipline en afzien meer waard zijn dan genieten. Wie een marathon loopt, krijgt bewondering, ook al doet het pijn. Maar wie een hele dag in de zetel ligt met een goeie televisiereeks moet zich bijna verantwoorden. Plezier lijkt pas echt aanvaardbaar wanneer er moeite, nut of zelfverbetering aan vasthangt. Daardoor gaan we niet alleen twijfelen aan ons eigen plezier, maar kijken we ook sneller kritisch naar dat van anderen.’
‘Plezier lijkt pas echt aanvaardbaar wanneer er moeite, nut of zelfverbetering aan vasthangt.’
Dus we beoordelen niet alleen ons eigen plezier, maar ook dat van anderen?
‘Klopt, we kijken vaak met een morele meetlat naar wat anderen leuk vinden. Dat vond ik ook bij mezelf terug. Ik hou bijvoorbeeld van feesten en uitgaan. Iemand anders vindt het heerlijk om te vissen of om zijn agenda helemaal te organiseren. Dan kan ik denken: hoe kan je dát nu leuk vinden? Maar op het moment dat ik daarop neerkijk, ben ik geen haar beter dan iemand die feesten en uitgaan oppervlakkig vindt. Dat was voor mij een belangrijke les tijdens het schrijven van het boek. Niet iedereen beleeft plezier op dezelfde manier. En dat hoeft ook niet.’
Plezier is dus heel persoonlijk. Maar tegelijk bepaalt de samenleving ook mee welk plezier ‘aanvaardbaar’ is.
Hoe komt dat?
‘Wie plezier mag hebben en welke vormen van plezier aanvaardbaar zijn, is heel ongelijk verdeeld. Leeftijd, gender, geld en afkomst spelen daarin allemaal een rol. De verdeling tussen vrije tijd, werk en zorg is natuurlijk ook erg ongelijk verdeeld, waardoor vrouwen minder tijd hebben om plezier te maken. En bovendien worden de dingen die vrouwen in hun vrije tijd doen vaak minder serieus genomen. Denk aan vrouwenbladen, romantische reeksen, soaps of sociale media. Daar wordt al snel op neergekeken. Terwijl mannenhobby’s, zoals voetbal kijken, veel ernstiger genomen worden. Dan worden er statistieken bijgehaald en analyses gemaakt, alsof het bijna kunst is.’
Jouw boek is tegelijk ook een soort gids naar meer onbekommerd plezier. Je haalt hiervoor zeven principes aan.
Hoe ben je tot die inzichten gekomen?
‘Omdat er eigenlijk weinig positief onderzoek naar plezier bestaat, ben ik zelf mensen gaan interviewen die volgens mij veel weten over plezier, zoals dj’s, comedians, event-organisatoren en wetenschappers. Ik noem hen ‘plezierkundigen’. Uit al die gesprekken ben ik patronen beginnen te halen. Zo zijn die zeven principes ontstaan.’
Welk van die zeven principes blijkt in de praktijk het moeilijkst?
‘Ik denk dat velen het moeilijk vinden om plezier echt belangrijk te maken. Om te denken: dit mag belangrijk zijn in mijn leven. Daarnaast weten veel mensen eigenlijk niet goed wat ze zelf leuk vinden. Zeker vrouwen zijn vaak opgegroeid met het idee dat ze anderen moeten pleasen. Wat wil mijn gezin eten? Wat willen de kinderen doen? Wat vindt mijn partner leuk? Dan raak je soms je eigen plezier kwijt. Terwijl het net zo leuk kan zijn om het lievelingseten van iemand anders klaar te maken. Ook dat is een deel van plezier.’
Een van je principes is: delen is vermenigvuldigen. Waarom is samen plezier maken zo belangrijk?
‘Plezier in je eentje is fijn. Daar laad je van op. Maar er gebeurt iets bijzonders wanneer je plezier deelt. Als je plezier deelt, vermenigvuldigt het. Als je samen plezier hebt, stem je je emotioneel op elkaar af. Dat geeft energie en verbinding. Je voelt je verbonden met mensen met wie je iets leuks beleeft. Zeker in tijden waarin er zoveel polarisatie is, denk ik dat gedeeld plezier ontzettend belangrijk is.
Daarom vind ik ook wat Femma doet zo waardevol: vrouwen samenbrengen. Samen praten, lachen of iets beleven heeft echt een ander effect en zorgt voor verbinding. En net daar hebben veel mensen vandaag nood aan.’
Tot slot, als je één tip mag geven om meer plezier te maken, welke zou dat dan zijn?
‘Sta meer stil bij het plezier dat er al is. We denken vaak dat plezier groots moet zijn, terwijl het ook in kleine dingen zit: samen lachen, een goed gesprek of iets doen waar je echt blij van wordt.’
Leuk! Pleidooi voor plezier: Linda Duits Uitgeverij Ten Have, 224 pagina’s - €23,99
