INTERVIEW /
‘ROOD DRAGEN WAS MIJN EERSTE DAAD VAN VERZET'
✏ BRUNO DECEUKELIER EN JAKLIEN BROEKX - FOTO: BRUNO DECEUKELIER - ZOMER 2026 - LEESTIJD: 4 MINUTEN
Kunda Sharma (69) vertelt hoe vrouwen in Nepal via ondernemerschap en financiële onafhankelijkheid barrières doorbreken. Hoe levens veranderen én gemeenschappen sterker en veerkrachtiger worden.
Kunda Sharma: ‘Mijn leven is getekend door verlies en strijd. Mijn vader stierf toen ik één jaar oud was. Ik zag hoe mijn ooms probeerden om mijn moeder volledig te onterven. Tien jaar lang vocht zij in de rechtbank om een klein stukje eigendom te krijgen. Dat was mijn eerste les in hoe kwetsbaar vrouwen in Nepal zijn. Toen ik op mijn dertigste trouwde, dacht ik dat mijn leven stabiel zou worden. Maar drie jaar later werd ik al weduwe nadat mijn man een foute behandeling kreeg in het ziekenhuis. Ik bleef in het huis van mijn schoonouders wonen; vanaf dag één werd ik gediscrimineerd. Ik werkte voltijds bij een bank, zorgde voor mijn kinderen en deed het hele huishouden, zonder enige steun van mijn schoonfamilie. Uiteindelijk keerde ik terug naar mijn moeder; zij hielp mij om de kinderen op te voeden. Daardoor kon ik mijn carrière voortzetten en later, met mijn pensioen, eindelijk op eigen benen staan.’
‘De enige manier om echt onafhankelijk te worden, is geld in eigen handen te hebben.’
VAN ROUW NAAR ECONOMISCHE KRACHT
‘Mijn verhaal is geen uitzondering. Bijna één miljoen vrouwen in Nepal zijn weduwe, gescheiden of alleenstaand. Daarom sloot ik me aan bij de organisatie Women for Human Rights (WHR). De organisatie helpt alleenstaande vrouwen, zoals weduwen, gescheiden vrouwen en vrouwen zonder partner, om financieel sterker en zelfstandiger te worden.
Toen ik me aansloot bij WHR, stond de organisatie nog in de startblokken. Daarom eindigden de eerste bijeenkomsten die ik bijwoonde voor mij en de andere vrouwen vaak in tranen en wanhoop. Maar al snel beseften we: de enige manier om echt onafhankelijk te worden, is geld in eigen handen te hebben. Zo begon WHR - stap voor stap - uit te groeien tot een organisatie die alleenstaande vrouwen in hun kracht zet en hen via spaargroepen en kleine leningen helpt om op eigen benen te staan.
Naarmate WHR groeide, kregen we meer zelfvertrouwen om taboes aan te pakken. Samen doorbraken we de traditie die ons verbood om rode of felle kleuren te dragen - een symbool van rouw en sociale uitsluiting. Ik herinner me nog hoe bevrijdend het voelde om opnieuw rood aan te trekken. Rood is leven. Rood is waardigheid. Het was mijn eerste daad van verzet.’
‘Investeren in één alleenstaande vrouw zet een hele gemeenschap
in beweging.’
GELD IN EIGEN HANDEN VERANDERT ALLES
‘De belangrijkste verandering die we mogelijk maakten, is de financiële onafhankelijkheid van vrouwen. Toen we de eerste spaargroepen oprichtten, groeide ook mijn rol binnen WHR en werd ik voorzitter. We slaagden erin om kleine bedragen opzij te zetten en elkaar zo leningen te geven. Banken zouden ons zonder onderpand nooit geld hebben geleend, of enkel tegen woekerrentes.
Ik heb vrouwen hun leven volledig zien omgooien met een kleine lening voor bijles van hun kinderen, of met een grotere lening om een schoonheidssalon uit te bouwen waar jonge meisjes een opleiding krijgen. We willen dat elke vrouw niet alleen overleeft, maar zelfstandig kan ondernemen.
Ondanks allerlei hindernissen hebben we vandaag officieel geregistreerde coöperaties* die samen meer dan honderdduizend leden verenigen. WHR is intussen uitgegroeid tot een netwerk van vrouwen in alle districten van Nepal. Dit bewijst dat financiële onafhankelijkheid een krachtig middel is om culturele taboes te doorbreken. Ons terugbetalingspercentage ligt hoger dan wat veel banken halen, en dat komt omdat ons betaalmiddel ‘wederzijds vertrouwen’ is. Voor WHR is ‘sociale economie’ geen modewoord, het is het schoolgeld van een dochter of de winkel van een buurvrouw.
GEN Z TREKT DE TOEKOMST OPEN
‘Ik ben voorzichtig positief over de toekomst en de plaats van vrouwen in de samenleving. ‘De nieuwe generatie ziet dingen anders’, zeg ik vaak. Veel jongeren reizen naar het buitenland en zien op welke manier je vrouwen wel kan respecteren. Kinderen leren nu waar het gepast is om aangeraakt te worden en waar niet. Vroeger zwegen veel vrouwen als ze werden lastiggevallen of uitgebuit — ze zagen het als een onderdeel van het leven. In september vorig jaar hadden we een Gen Z-opstand: jongeren wilden verandering. Zij hielpen onze eerste vrouwelijke premier kiezen, en zij bereikte iets waarvan velen dachten dat het onmogelijk was: in slechts zes maanden vreedzame verkiezingen organiseren. Toch was slechts 11% van de kandidaten vrouw, terwijl veel partijen beloofden minstens een derde of zelfs de helft vrouwelijke kandidaten te hebben. We hebben dus nog een lange weg te gaan. Toch weet ik één ding zeker: investeren in één alleenstaande vrouw zet een hele gemeenschap in beweging.’
De ngo WSM werkt samen met Women for Human Rights, de organisatie van Kunda. Ze zitten samen in het internationale netwerk INSP!R, een wereldwijd samenwerkingsverband om te bouwen aan betere sociale bescherming. Meer info: www.wsm.be
WHR IN CIJFERS
- Meer dan 1.700 spaargroepen opgerich
- 8 officieel geregistreerde coöperaties
- 2.381 leden in die coöperaties
- Meer dan 100.000 vrouwen bereikt in alle districten van Nepal
- Gemiddeld terugbetalingspercentage van de leningen: 84%
- Voorbeelden van leningen: 10.000 Nepalese roepies (60 euro) voor bijles van kinderen, 500.000 Nepalese roepies (3.000 euro) voor een schoonheidssalon en opleiding van jonge meisjes
*Spaargroep of coöperatie?
In een spaargroep leggen leden regelmatig samen geld in. Dat geld gaat telkens naar één van de leden, bijvoorbeeld via loting of op basis van een project. Zo helpt de groep mensen om te sparen of iets te realiseren. Een coöperatie werkt ruimer. Leden bundelen hun krachten om sterker te staan: ze kopen bijvoorbeeld samen materiaal aan, verkopen producten samen, maken prijsafspraken of organiseren opleidingen. Een spaargroep kan deel uitmaken van een coöperatie, maar een coöperatie doet meestal meer dan samen sparen.
Een coöperatie is een onderneming van en voor mensen. Ze vertrekt vanuit de noden van haar leden en niet in de eerste plaats vanuit het maken van zoveel mogelijk winst. Om haar sociale en maatschappelijke doelen te bereiken, voert een coöperatie wel economische activiteiten uit.
