VROUW MET VERHAAL /
EMILIE CLAEYS: DE STEM VAN DE VROUWELIJKE ARBEIDERS
✏ SHANNAH JONGSTRA - ILLUSTRATIE: RUTGER VAN PARYS - ZOMER 2026 - LEESTIJD: 2 MINUTEN
Emilie Claeys (1855-1943) wordt geboren in een Gents arbeidersgezin. Wanneer haar vader sterft, staat Emilie mee in voor de zorg van het gezin en voor het inkomen. Ze begint te werken als spinster en als dienstmeisje. In de textielfabriek merkt ze al snel onder welke erbarmelijke omstandigheden mensen moeten werken. Het loon is onleefbaar laag, de arbeidsuren zijn lang en de werkomstandigheden gevaarlijk en ongezond. Vrouwen worden ook vaak slachtoffer van seksueel misbruik. Zij schrijft er zelf het volgende over:
‘Wij werken 12 tot 13 uren op de fabriek, ’s avonds nog 2 tot 3 uren t’huis, dat maakt een totaal van 14 tot 16 uren arbeid daags, juist de helft teveel om krachtig en gezond te blijven. (…) Alhoewel wij op het werk in vele gevallen den arbeid der man verrichten, worden wij maar half zoveel betaald (...) niet omdat wij minder of slechter werk leveren, maar alleen omdat wij vrouwen zijn.’
DE PROPAGANDACLUB EN DE SCHOOL VOOR VROUWEN
Emilie richt in 1886 de Socialistische Propagandaclub voor Vrouwen op, waar ze pleit voor gelijk loon en betere arbeidsomstandigheden. Uit de Propagandaclub ontstaat ook een school voor vrouwen. Hier leren ze Frans, lezen, schrijven en wiskunde. En de school organiseert ook leesclubs, exposities en lezingen. Het doel is om ‘vrouwen te bevrijden van de kapitalistische uitbuiting en van de onderdrukking door hun echtgenoten’.
Samen met de andere leden van de club sluit Emilie zich aan bij de net opgerichte Belgische Werkliedenpartij (BWP). Feminisme en socialisme gaan hand in hand, zegt ze. Ook hier strijdt Emilie voor een gelijke behandeling van mannen en vrouwen, voor de emancipatie van de vrouw en voor gelijke arbeid voor vrouwen. Ze wil ook een herverdeling van huishoudelijke taken, en zet zich in voor het recht op geboortebeperking. Ze roept vrouwen ook op zich niet te laten afschrikken door de seksistische en discriminerende houding van mannen. En ze zorgt ervoor dat het vrouwenstemrecht korte tijd deel uitmaakt van het socialistisch verkiezingsprogramma.
In deze periode leert ze ook Nellie Van Kol kennen - een Nederlandse auteur - waarmee ze in 1883 de Hollands-Vlaamschen Vrouwenbond start. Ze richten samen ook het tijdschrift De Vrouw op.
KRITIEK VANUIT EIGEN PARTIJ
Emilie gaat geen enkel controversieel onderwerp uit de weg, en schrijft alles van zich af in De Vrouw. Door artikels over geboortebeperking en voorbehoedsmiddelen komt De Vrouw in België uiteindelijk op de katholieke index van verboden lectuur terecht. Ook vanuit haar eigen partij krijgt ze kritiek op deze artikels. Door het gebrek aan steun en actie die Emilie bij de BWP voelt, raakt ze gedesillusioneerd. Wanneer ze in 1896 gaat samenwonen met een getrouwde man en beticht wordt van overspel, krijgt ze een nieuwe golf van kritiek over zich heen. Ook weer vanuit haar eigen partij. Ze besluit uiteindelijk ontslag te nemen en haar politieke carrière te beëindigen. Ze wordt lid van een protestantse gemeenschap in Gent en lijdt een teruggetrokken en armzalig bestaan tot aan haar overlijden in 1943.
