Nog voor ik goed en wel binnen ben, heb ik al een vriend gemaakt: Noxx, de 16-jarige hond van Naomi. ‘Naomi werkte een maand lang om haar hondje te kunnen betalen’, vertelt Cynthia. Ik word al snel gegroet door Sofie en Nahid, die ook aankomen. Het is duidelijk dat er het afgelopen jaar een mooie band is ontstaan tussen Cynthia, Nahid en Sofie. Ze knuffelen uitbundig, en vertellen elkaar dat ze er goed uitzien.

Naomi werd in 2020 vermoord door haar toenmalige vriend. Tijdens het jaar dat ze samen waren, deed hij er alles aan om haar te claimen en ver van familie en vrienden te houden. De ouders van Naomi, Cynthia en Ludwig, en dochter Chloë vertellen hun verhaal in de eerste aflevering van de VRT-Canvasreeks ‘En nu is ze dood.’.

Zijn er al veel reacties gekomen op de serie?

Sofie: ‘Ja, er wordt écht over gesproken. We zijn heel blij met de maatschappelijke impact die de reeks lijkt te hebben; het is zo belangrijk dat mensen de signalen herkennen. Maar één van de kranten kopte toch nog het woord ‘passiemoord’ bij het verhaal van Sharon, en dat woord klopt absoluut niet. ‘Passiemoord’ impliceert dat zo’n moord in een opwelling gebeurt, en dat het een probleem tussen twee mensen is. Maar de dader denkt na over dit soort moorden, en er gaat ook telkens een patroon van controle en geweld aan vooraf. Bovendien is het geen privéprobleem, maar een dat onze hele samenleving aangaat. Als een vrouw niet meer veilig is in haar eigen woning, zegt dat iets over het gedrag van mannen.’

Cynthia: ‘De rode vlaggen die naar voor komen in de serie zouden ingestudeerd moeten worden, zodat iedereen ze herkent. Het is jammer genoeg geen ver-van-mijn-bedverhaal. Er kunnen veel mensen onveilig zijn, zonder het te beseffen. Wij willen hen met het verhaal van Naomi helpen om bepaalde patronen te herkennen. Elk verhaal is anders, maar de controlemechanismen van de mannen blijven hetzelfde.’

Nahid:
‘Tijdens het maken van de serie dachten we meermaals: waarom is dit niet eerder gemaakt? We zien ook aan de reacties van mensen dat er veel herkenning is. En we krijgen berichten van scholen; zij hebben leerlingen die in zo’n relatie zitten en weten niet wat ze ermee moeten doen. Iemand vroeg me zelfs of er geen plannen waren om dit verplichte leerstof te maken.’

‘Er kunnen veel mensen onveilig zijn, zonder het te beseffen. Wij willen hen met het verhaal van Naomi helpen om bepaalde patronen te herkennen.’

- Cynthia

RODE VLAGGEN

Wat zijn die rode vlaggen, en hoe zagen die er bij Naomi uit?

Cynthia: ‘Eerst word je overladen met cadeautjes, lieve woorden en aandacht. ⚐ Love bombing, heet dat. Ook bij Naomi begon het zo, zelfs nog voor ze een relatie wilde met hem. Hij bleef gaan tot ze zwichtte. Hij manipuleerde Naomi, maar ook ons. Hij was heel lief en charmant. Beetje bij beetje mocht Naomi steeds minder. Hij werd ⚐ controlerend en ⚐ jaloers, en wilde haar ⚐ isoleren van vrienden en familie. Maar ze woonde hier om de hoek, dus wanneer hij ‘s avonds moest werken, kwam zij langs. Dat vond hij niet leuk, natuurlijk. Uiteindelijk verhuisden ze naar Zonhoven, en dat veranderde veel. We zagen haar niet veel meer. Op een gegeven moment kwam er ook ⚐ geweld aan te pas: hij had haar geslagen. Het was ook hij die meteen met haar wilde samenwonen. Toen ze een maand samen waren, trok hij al bij haar in. Zij vond dat wel vroeg, maar financieel zou dat het gemakkelijker maken voor hem, zei ze me.’

Nahid: ‘Die parasitaire levensstijl is heel typerend. Dat vastklampen aan je. Sofie en ik maakten beiden ook partnergeweld mee. Het kwam gelukkig niet zo ver als bij de verhalen uit de reeks, maar de mechanismen waren hetzelfde. Die controle, die je niet meteen ziet. Dat toenemend jaloers gedrag. Die vriendin van jou die ze ineens niet meer leuk vinden. En alles is altijd vermomd onder een paraplu van ‘ik zie je zo graag, ik wil je altijd bij mij.’’

Sofie: ‘Je bent ook nog heel verliefd in het begin en wordt in die love bombing gezogen. Het is dan moeilijk in te zien wat wel en niet normaal is. Een beetje jaloezie aanvaard je nog wel. Maar geleidelijk aan wordt het extremer. Dan zit je er vaak al helemaal in, en zie je niet zo snel een uitweg meer.’

Cynthia: ‘Achteraf vielen alle puzzelstukjes in elkaar. Wij zagen veel rode vlaggen, maar ik dacht dat het tekenen waren dat de relatie op zijn einde liep. Dat Naomi hem aan de deur zou zetten. Nooit hebben wij ingezien dat Naomi in gevaar was, en dat hij een moordenaar was. Dat doet nu veel pijn, dat we het misschien niet altijd serieus genomen hebben.’

‘Alles is altijd vermomd onder een paraplu van 'ik zie je zo graag, ik wil je altijd bij mij.'’

- Nahid

TRIGGERS

Wanneer kom je op het punt dat er echt een gevaar voor je leven is?

Sofie: ‘Het gevaarlijkste moment is wanneer een vrouw een klacht indient of besluit weg te gaan. Dat is een krenking van hun ego, en het moment waarop voor hen alles zwart wordt.’

Cynthia: ‘Op dat moment moeten vrouwen heel goed beschermd worden. Door de politie en de maatschappij. Er moet een goed vangnet zijn. Ik snap niet dat de ex-partner van Miren, uit aflevering twee, met-een vrijgelaten werd. Zo’n mannen zouden dadelijk voor een maand moeten vastzitten, zodat de vrouw zich kan veiligstellen. Je kan zo’n persoon niet na vijf uur weer vrijlaten. Je ziet wat er gebeurd is.’

Sofie: ‘In aflevering vier zie je ook dat klachten niet altijd serieus worden genomen door de politie. Ingrid had een gedetailleerd logboek bijgehouden, met veel bewijsmateriaal. Toen ze daarmee, én met de tracker die ze onder haar auto vond, bij de politie aanklopte, zeiden ze dat ze er niet zoveel poespas van moest maken. Dat die man ‘gewoon nog verliefd was’.’

Nahid: ‘Als vrouw je verhaal bij de politie doen is niet gemakkelijk: ik legde klacht neer tegen mijn ex maar die werd geseponeerd. Te weinig bewijs. Het is heel moeilijk om psychisch geweld te bewijzen. Dus hoe ga je hard maken dat je in gevaar bent? Eén van de getuigen in de reeks pleit ervoor een psycholoog te betrekken bij het verhoor van zulke mannen. Voordat de partner een (potentiële) dader wordt, en niet erna. Als een psycholoog de dader van Miren geëvalueerd had, had die de politie kunnen adviseren hem niet vrij te laten die avond.’

‘Als vrouw je verhaal bij de politie doen is niet gemakkelijk: ik legde klacht neer tegen mijn ex maar die werd geseponeerd. Te weinig bewijs.’

- Nahid

‘ROUW IS PURE LIEFDE’

Cynthia zet een groot, houten bord met koffiekoeken op tafel. Ze snijdt ze in stukjes, en geeft ieder een kopje koffie of thee. ‘Typisch Cynthia’, lacht Nahid. ‘Oh, is dat van die lekkere bakker?’, vraagt ze daarna. We babbelen even over ‘lichtere’ zaken, voor ik Cynthia vraag hoe het vandaag met haar gaat.

Cynthia: ‘We zijn zes jaar verder, maar het wordt niet gemakkelijker. Je hebt nooit rust. Die rouw zit altijd in je lichaam. En ik heb een constant schuldgevoel, ook al weet ik dat ik niet schuldig ben. Ik analyseer alles wat ik ooit gezegd en gedaan heb. Wij hebben die man hier in huis gehaald. Die gedachte is traumatisch. Naomi woonde ook samen met hem. Ze aten samen, keken samen televisie, ... Mijn brein kan niet vatten dat hij haar daarna vermoordde. Het blijft moeilijk, maar Ludwig, Chloë en ik blijven close. Dat helpt niet tegen het verdriet, maar het helpt je wel om verder te gaan. We doen er alles aan om hecht te blijven. Hij heeft Naomi van ons afgepakt, maar hij mag ons niet ook uit elkaar trekken.’

Sofie: ‘Daar inspireer jij zoveel mensen mee, ik denk niet dat je dat beseft. Mensen die de reeks kijken zeggen zoveel warmte en liefde te zien in jullie gezin.’

Cynthia: ‘Ja, dat vind ik belangrijk. Je leeft als moeder niet meer echt voor jezelf na zoiets. Mijn man voelt hetzelfde. Wij gaan door voor Chloë. ‘Fijn,’ zegt zij dan al lachend, ‘al die druk op mij’. Mensen zeggen soms tegen me dat wij verder moeten, maar ik word daar best kwaad van. Hoe kan je verder als je kind vermoord is? Die pijn verdwijnt nooit. Maar we doen ons best om het draaglijk te maken. Ik werd jaren bijgestaan door slachtofferhulp en een rouwcoach. Ik knutsel ook veel, zoals juwelen uit hars met herinneringen aan Naomi en lichtpuntjes erin. Een manier om even niet na te hoeven denken. En we kochten een mobilhome, zodat we de wereld vanuit onze veilige cocon kunnen zien.’

Nahid: ‘Cynthia zei ooit eens in een interview: ‘Rouw is pure liefde’. En dat vond ik zo mooi.’

Maandag 8 juni organiseert Beweging.net een panelgesprek met regisseur Nahid Shaikh, minister van justitie Annelies Verlinden en Cynthia, de moeder van Naomi.

NAOMI LEEFT DOOR

Cynthia: ‘Ik ben bij Ouders Van Overleden Kinderen (OVOK), en daar heb ik veel aan. Maar de andere ouders hun kinderen werden niet per se om het leven gebracht door hun (ex-)partner. Ik heb nood aan herkenning. Daarom wil ik zelf graag iets oprichten voor lotgenoten. Een plaats waar we ervaringen kunnen delen, en met elkaar kunnen praten. Ik zou het ook fijn vinden om zo mijn dochter nog in leven te houden. Ik heb enorm veel reacties gekregen na onze aflevering. Mensen die het verhaal van Naomi herkennen en vertellen over zaken die zij meemaakten. Maar ik kreeg ook veel bedankingen van mensen die in een soortgelijke relatie zitten of zaten, en die vertelden dat hun ogen zijn opengegaan na het zien van Naomi’s verhaal. Het doet mij enorm veel dat Naomi op die manier iets kan betekenen. Deze reeks heeft écht een impact. Ik geloof dat veel vrouwen hierdoor zullen beseffen dat ze in een gevaarlijke relatie zitten en dat ze iets moeten ondernemen. En dat besef, dat is al een eerste, heel belangrijke stap.’

Cynthia en andere lotgenoten delen hun ervaringen graag, 
voor meer informatie kan je contact opnemen met Cynthia.colson71@gmail.com

Heb je zelf ook vragen over geweld of nood aan een gesprek. Neem dan contact op met de hulplijn 1712

Je kan de reeks ‘En nu is ze dood.’ nog tot maart 2027 bekijken op VRT-MAX

WAT IS FEMICIDE?

Femicide wordt in de wet omschreven als ‘de opzettelijke doding van een vrouw wegens haar gender, of de dood van een vrouw ten gevolge van praktijken die schadelijk zijn voor vrouwen’. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen drie vormen: intieme, niet-intieme en indirecte femicide. De reeks En nu is ze dood. vertelt de verhalen van vrouwelijke slachtoffers van intieme femicide, door hun (ex-) partners.

ELKE TWEE WEKEN MINSTENS 1 VROUW

In België worden jaarlijks minstens 24 vrouwen vermoord door hun (ex-)partner. Experts vermoeden dat het echte aantal tot drie keer hoger ligt, omdat sommige gevallen nog als ongeval of zelfmoord worden geregistreerd.

FEMICIDEWET

In 2023 werd in België een femicidewet in het leven geroepen. Die definieert en registreert gerichte moord op vrouwen vanwege hun gender. Het is een kaderwet die dataverzameling verplicht, risicoanalyses verbetert en gespecialiseerde training voor politie en justitie oplegt om deze moorden te voorkomen.