REPORTAGE /
GEWELD OP VROUWELIJKE POLITICI: PIJNLIJK ACTUEEL
✏ TEKST & FOTO SHANNAH JONGSTRA / MEI 2026 / LEESTIJD 3 MINUTEN
Vrouwelijke politici krijgen vaak te maken met geweld: van microagressies en intimidatie, tot seksisme en heuse online haatcampagnes. Op 11 maart organiseerde de Femmagroep Comité Internacional Peruano daarom een panelgesprek rond het thema, samen met Femma.
Om te beginnen stelde doctoraatsstudent Anne Van Bavel (VUB) haar onderzoek rond geweld op politici voor. Voor dat onderzoek sprak ze met 215 federale en regionale politici in België. Ze kwam tot enkele belangrijke bevindingen:
49% van de vrouwen en 39% van de mannen ervaart regelmatig microagressies. Bijvoorbeeld: niet serieus genomen worden, manterrupting - waarbij een man een vrouw onnodig en herhaaldelijk onderbreekt - uitsluiten en negeren
40% van de vrouwen en 42% van de mannen maakt online geweld mee, waarvan 25% zelfs dagelijks. Mannen krijgen vooral kritiek op hun standpunten, terwijl vrouwen persoonlijk en seksistisch worden aangevallen. ‘Er wordt op de vrouw gespeeld,’ zegt Anne, ‘met opmerkingen als ‘sois belle et tais-toi’ (wees mooi en hou je mond) of ‘ga met de poppen spelen’.
25% van de vrouwen en 12% van de mannen maakte al seksueel geweld mee.
16% van de mannen en vrouwen ervaarde psychologisch geweld. Bijvoorbeeld: bedreigingen, intimidatie, stalking en laster
1% van de mannen en vrouwen kreeg te maken met fysiek geweld.
GEVOLGEN
Veel vrouwen (34%) ervaren stress, onrust en onzekerheid door dit geweld en 8% vreest zelfs voor haar veiligheid. ‘Mensen sturen via social media privéberichten. En dat zijn vaak heel lelijke dingen zoals: Wij komen u verkrachten en uw kinderen dit of dat aandoen’, getuigde een van de respondenten in haar onderzoek.
Ook de professionele gevolgen zijn groot. Vrouwelijke politici passen hun gedrag aan en overwegen soms zelfs om af te haken. Die impact is bovendien niet voor iedereen gelijk: zo had meer dan 70% van de respondenten die eraan dachten om uit de politiek te stappen een migratieachtergrond.
OPLOSSINGEN
Volgens Anne moeten politieke partijen inzetten op gedragscodes, trainingen, onafhankelijke meldpunten en ondersteuning. Ook online zijn strengere maatregelen nodig, zoals betere moderatie en snellere verwijdering van haatberichten. Er wordt vandaag wel gewerkt aan beleidsmaatregelen, zoals het beperken van anonieme accounts via identificatie met itsme.
PANELGESPREK
Nadien vond er een panelgesprek plaats, waar Anne Mertens, CD&V-gemeenteraadslid in Anderlecht, en Marcela de la Peña, socioloog en trainer bij Le Monde Selon Les Femmes, enkele vragen voorgeschoteld kregen.
Wat is jullie raad voor vrouwen die de politiek instappen?
Marcela: ‘Laat je goed omringen door vrouwen. En zoek een mentor; die kan je helpen als je net begint. Je moet je als vrouw ook bewust zijn van genderverschillen. Het volstaat niet om enkel meer vrouwen aan de macht te krijgen. Zij moeten ook maatregelen nemen die een positieve impact hebben op de levens van vrouwen.’
Anne:
‘Een mentor kan je sterker maken en meer zelfvertrouwen geven. Toen ik de politiek inging, had ik ook een mentor. Ik zie verschillende vrouwen die lastiggevallen worden. Om me daartegen te versterken heb ik opnieuw om een mentor gevraagd.’
Francisca uit Chili getuigt hoe ze als jonge militant in haar land drie jaar lang gevangen zat. Ze kreeg te maken met geweld, marteling en verkrachting. Na haar vlucht naar België viel haar op hoe groot het contrast hier is. ‘We maken in het parlement soms ruzie om ‘futiliteiten’, vergeleken met wat onze zusters elders doorstaan’, zegt ze. Toch benadrukt ze dat ze weet dat vrouwen in België ook geweld meemaken, en dat we hier moeten blijven strijden voor elkaar. ‘Blijf bewust, toon solidariteit en kom in actie, want vrouwen dragen wereldwijd de zwaarste last.’
Als jullie één boodschap hebben rond geweld op vrouwelijke politici, wat is die?
Marcela: ‘Een groot deel van het probleem ligt bij mannen, en dat moet benoemd worden. Te vaak nemen ze hun verantwoordelijkheid niet, terwijl de gevolgen door de hele samenleving worden gedragen. Het gaat niet om individuele gevallen, maar om een structureel probleem. Zolang we dat niet erkennen, blijven vrouwen uitgesloten van macht en besluitvorming. We vormen de helft van de bevolking, maar moeten nog altijd strijden voor gelijke toegang tot de democratie. Daarom moeten we het gesprek blijven voeren. Niet alleen op symbolische momenten, maar elke dag.’
Julia, Femmavrijwilliger, militant en lid van Comité Internacional Peruano
‘Ik hoor vaak verhalen van vrouwelijke politici die geweld meemaken. Zelf kreeg ik ook al opmerkingen als ‘wat doe jij hier?’. Tijdens een campagne op de markt werd ik zelfs gevraagd om te vertrekken. Dat toont hoe er nog gedacht wordt: vrouwen horen daar niet, en al zeker geen latina vrouwen. Maar ik laat me niet wegpesten, want dat is net hun doel. We hebben regels rond gelijkheid en vrouwenrechten, maar die worden lang niet altijd nageleefd. Te vaak leggen we de verantwoordelijkheid om zich veilig te stellen bij de vrouwen. Maar het zijn mannen die hun gedrag moeten aanpassen.’
Anne Mertens, Femmavrijwilliger en gemeenteraadslid bij CD&V Anderlecht
‘Begin maart diende ik een motie in om een werkgroep op te starten rond geweld op vrouwen. Die werd door elke partij ondertekend. Maar terwijl ik mijn motie verdedigde, was er een groep mensen die onder elkaar praatte en lachte. Onze voorzitter sprak hen aan en zei hen dat dit nét díe microagressies waren, waar ik over sprak in mijn motie. Drie van de mannen stonden op en verlieten de zaal. Ik was blij dat er voor mij opgekomen werd en ik voel me als vrouw steeds meer gehoord in onze partij. Twaalf jaar geleden, toen ik startte, was dat anders.’
