SLIM GEZIEN /
JE STEM GEBRUIKEN
✏ MARGOT CATTERSEL - MAART 2026 - LEESTIJD 2 MINUTEN
Herken je dat? Je zit in je Femmagroep of aan de vergadertafel en er borrelt iets in je op: een idee, een bedenking, een vraag. Maar voor je de woorden vindt, slik je ze weer in. Om geen negatieve reacties uit te lokken, niemand te kwetsen, de sfeer niet te verstoren. Je bent niet alleen. Veel vrouwen houden zich in. Nochtans is jouw stem waardevol. Zeker met Internationale Vrouwendag in zicht is het de moeite om stil te staan bij wat er gebeurt wanneer je je stem wél gebruikt.
Spreken is zilver …
‘Plannen we het dan gewoon in op de 16de?’ Iedereen knikt. Jij ook. Terwijl je vanbinnen panikeert, want voor jou lukt die datum eigenlijk niet. Toch zwijg je. Je wil niet de lastige zijn. Terwijl de afspraak in ieders agenda wordt genoteerd, zoek jij in je hoofd naar oplossingen. Alles lijkt beter dan zeggen dat het voor jou niet past.
Spreken is voor velen van ons moeilijk. Dat heeft minder te maken met durf en meer met wat we hebben geleerd. Spreken is zilver, zwijgen is goud. Zet daar voor vrouwen nog bescheidenheid is een deugd bij, en je leert al snel om jezelf in te houden. Niet te veel zeggen, niet opvallen, eerst aan anderen denken. Zwijgen voelt dan vaak als de veiligste keuze: geen golven maken, de sfeer bewaren en niemand voor het hoofd stoten.
Omdat we dat zo vaak doen, gaan we denken dat spreken ons niet ligt. Alsof zeggen wat je denkt iets is wat sommige mensen vanzelf kunnen en anderen niet. In werkelijkheid is spreken iets wat je moet oefenen. Want wat je weinig oefent, zal moeilijk blijven. Maar dat kan je dus veranderen.
De pauzeknop
De grootste vijand van onze stem is vaak haast. We denken dat we meteen een slim of gevat antwoord moeten hebben. Als iemand een flauwe opmerking maakt of een voorstel doet dat wringt, klappen we soms dicht omdat we niet direct weten wat te zeggen. En pas achteraf, onderweg naar huis, schiet ons ineens wel het juiste antwoord te binnen.
Maar je hoeft niet meteen te reageren. Je kan in een gesprek ook even op de pauzeknop drukken. Door simpelweg te zeggen: ‘Wacht even, ik wil hier even over nadenken’, of ‘Ik merk dat ik hier een ander gevoel bij heb, maar ik moet mijn woorden nog zoeken’. Zo neem je ruimte in het gesprek, zonder het te verharden. Die korte pauze geeft je adem en tijd om te zeggen wat je echt wil zeggen.
Praten vanuit jezelf
Als je iets zegt, wil je natuurlijk ook dat de ander luistert. Dat helpt als je vertrekt vanuit jezelf. Niet door te beschuldigen, maar door te benoemen wat iets met jou doet. In plaats van: ‘Jij luistert nooit naar mij’, kan je zeggen: ‘Ik merk dat ik mijn verhaal niet goed kwijt kan en dat vind ik jammer.’
Het verschil is klein, maar belangrijk. De eerste zin zet de ander snel in de verdediging, terwijl de tweede iets zegt over jouw ervaring. En daar valt niet tegenin te gaan. Zo wordt een gesprek geen welles-nietes, maar ontstaat er ruimte om elkaar beter te begrijpen.
Samen klinken we luider
Je hoeft het niet altijd alleen te doen. Soms is het makkelijker om je stem te gebruiken door die van een andere vrouw te versterken. Merk je dat een goed idee wordt genegeerd, of dat iemand telkens wordt onderbroken? Dan kan je zacht ingrijpen: ‘Wacht even, ik wilde graag horen wat Els daarnet zei, want dat vond ik een goed punt.’
Door zo’n echo te geven, steun je niet alleen de ander, je oefent ook je eigen stem. Voor iemand anders opkomen voelt vaak minder spannend dan voor jezelf, maar het effect is hetzelfde.
Kleine overwinningen
Verandering begint vaak op het moment dat iemand beslist om niet te zwijgen. En dat hoeven heus geen grote momenten te zijn. Het kan in de supermarkt, wanneer iemand voorsteekt. Op een ouderavond, wanneer je zegt dat de huiswerkdruk te hoog ligt. In een vergadering, wanneer je benoemt dat iets voor jou niet werkt. Of in een gesprek met een vriendin, wanneer je zegt dat haar opmerking je raakte.
Het lijken misschien maar kleine stapjes, maar elke keer dat je spreekt, wordt zwijgen minder vanzelfsprekend. Voor jezelf, maar ook voor anderen.
Wees mild voor jezelf
Heb je iets durven zeggen en voel je je daarna wat onzeker? Dat is normaal. Je lichaam moet wennen aan de ruimte die je inneemt. Ook als je stem oversloeg, je stotterde of je wangen vuurrood werden, telt het dat je het deed. Elke keer dat je je stem gebruikt, wordt het iets makkelijker.
Op Internationale Vrouwendag staan we stil bij vrouwen die hun stem gebruikten zodat wij dat vandaag ook kunnen. Dus gebruik je stem, op jouw manier.
Jouw spiekbriefje
Weet je niet waar te beginnen? Misschien kan je dan deze zinnen gebruiken:
Om even tijd te nemen:
‘Wacht even, ik wil hier nog even over nadenken.’
of
‘Ik voel dat ik hier iets over wil zeggen, maar ik moet mijn woorden nog zoeken.’
Om een grens te benoemen:
‘Dat lukt voor mij niet.’
Om een andere vrouw te versterken:
‘Ik wil graag even terugkomen op wat [naam] daarnet zei, dat vond ik een belangrijk punt.’
Om je mening te delen:
‘Ik kijk daar anders naar, en ik wil graag uitleggen waarom.’
