GRENZELOOS /
Uitspraak Hof van Justitie mogelijk bedreiging voor wet op de havenarbeid
Tekst - Lieven Bax | Foto - Shutterstock | WINTER 2025 | LEESTIJD - 2 MINUTEN
Is de ‘Non-Seafarers’ Work Clause’, die bepaalt dat het vastzetten en weer losmaken van containers aan boord van – kleinere – zeeschepen enkel door daartoe opgeleide havenarbeiders mag gebeuren, in strijd met de Europese mededingingsregels? Mogelijk, oordeelde het Gerechtshof in Den Haag dat het Europees Hof van Justitie om een advies vroeg. Dat advies kan grote gevolgen hebben.
De ‘Non Seafarers’ Work Clause’ werd in 2018 overeengekomen tussen de International Transport Workers’ Federation (ITF), waarbij een 700-tal vakbonden aangesloten is, en de International Maritime Employers’ Council (IMEC), die meer dan 290 rederijen over de hele wereld vertegenwoordigt. Bedoeling van de in een cao verankerde bepaling is om de rechten, de veiligheid en het welzijn van zeevarenden te beschermen. Maar niet alle IMEC-leden respecteren de gemaakte afspraak. Zo laat onder meer rederij Marlow de bemanning op de meer dan duizend containerschepen die het beheert aan lashing en securing doen. Het deed de Nederlandse vakbond FNV besluiten om Marlow voor de rechtbank in Rotterdam te dagen.
De rechter in Rotterdam gaf FNV in juli 2022 gelijk, maar Marlow ging tegen die uitspraak in beroep, waardoor het dossier bij het Gerechtshof in Den Haag belandde. Dat wil echter pas een – definitief – oordeel vellen nadat het Europees Hof een advies heeft afgeleverd.
Belang
Het belang van de analyse die het Europees Hof van Justitie zal maken, is niet te onderschatten, beklemtoont Michael Voet, secretaris voor ACV-Transcom in de haven van Zeebrugge. “Oordeelt het Hof dat de ‘Non Seafarers’ Work Clause’ in strijd is met de mededingingsregels, zet dat de deur open voor het afbouwen van beschermde arbeid in de havens, niet alleen in Nederland, maar in heel Europa. Werk dat vandaag door erkende havenarbeiders wordt gedaan, kan dan naar goedkopere en minder beschermde arbeidskrachten gaan.”
Ingebrekestelling
Een uitspraak in het nadeel van FNV zou bovendien de tegenstanders van de Belgische wet op de havenarbeid, die al jaren onder Europese druk staat, nieuwe munitie aanreiken om die wet aan te vallen. De wet op de havenarbeid steunt immers net als de ‘Non Seafarers’ Work Clause’ op het principe om bepaalde havenactiviteiten voor te behouden aan erkende havenarbeiders, met het oog op de veiligheid en sociale bescherming van de betrokkenen. “Meer nog: een dergelijke uitspraak kan voor de Europese Commissie de aanleiding vormen om België opnieuw in gebreke te stellen”, waarschuwt Michael Voet. “Concreet betekent dit dat ons land mogelijk zal worden aangeklaagd wegens vermeende schending van het vrij verkeer van diensten. En dan bestaat het risico dat België wordt verplicht om de beschermde havenarbeid af te bouwen, met een directe impact op de tewerkstelling en syndicale slagkracht in de havens.” //
