INTERVIEW /
“Beleid is nooit neutraal”
TEKST Patrick Van Looveren / Foto James Arthur / 11 FEBRUARI 2026 / LEESTIJD 3 MINUTEN
Staan vrouwenrechten opnieuw onder druk? Volgens ACV-genderverantwoordelijke Marte Billen is het antwoord duidelijk: ja. Niet alleen in het publieke debat, maar ook in het beleid ziet ze een uitgesproken feministische backlash. “De vooruitgang die we de voorbije decennia hebben geboekt, wordt vandaag stap voor stap ondergraven.”
Is er echt een terugval in vrouwenrechten?
“Wat we zien, is een reactie op jaren van vooruitgang rond vrouwenrechten, op pleidooien en initiatieven voor gelijk loon en op de #MeToo-beweging. Die vooruitgang zint niet iedereen. Die backlash uit zich niet enkel in een luid anti-woke discours, ook in België. Wanneer politici ‘woke’ herleiden tot karikaturen – feministes met blauw haar – lijkt dat misschien vrijblijvend. Maar het legitimeert wel een klimaat waarin seksistische uitspraken opnieuw salonfähig worden. Wie opkomt voor vrouwenrechten, wordt snel monddood gemaakt. Je hoort politici en roeptoeters in de (sociale) media stellen dat gelijkheid al bereikt is, dat feminisme te ver gaat of dat vrouwen nu zelfs meer rechten zouden hebben dan mannen. Dat zijn geen onschuldige uitspraken. Ze maken echte ongelijkheden onzichtbaar en bereiden de weg voor beleid dat vrouwen opnieuw benadeelt.”
Veel beleidsmaatregelen worden voorgesteld als ‘neutraal’. Zijn ze dat ook?
“Een grote misvatting is dat iedereen gelijk behandelen automatisch rechtvaardig is. Beleid is nooit neutraal. Als je zegt: iedereen moet evenveel werken om dezelfde rechten te hebben, dan negeer je de realiteit van veel vrouwen. Zij nemen nog altijd het grootste deel van de onbetaalde zorg op zich, met gevolgen voor hun loopbaan en pensioen. Impliciet wordt bij aanwervingen en promoties nog vaak de afweging gemaakt dat vrouwen zwanger kunnen worden en tijdelijk uitvallen. Dat verklaart mee waarom de loonkloof tussen mannen en vrouwen vandaag nog 19% bedraagt en de pensioenkloof zelfs 28%. Niet omdat vrouwen minder hard werken, maar omdat ze structureel meer (onbetaalde) zorgarbeid opnemen. Het gaat dus om structurele ongelijkheid, genderrollen en verwachtingen die diep ingebakken zitten in onze samenleving.”
Gooit het Arizona-beleid extra olie op het vuur?
“Ja. Hervormingen die neutraal lijken, raken vrouwen harder: strengere pensioenvoorwaarden, minder gelijkgestelde periodes, meer arbeidsflexibiliteit, besparingen op zorg en kinderopvang. Vooral de pensioenhervorming is problematisch omdat ze ervan uitgaat dat loopbaankeuzes individuele keuzes zijn. Dat klopt gewoon niet. In de realiteit wordt zorg vaakst opgenomen door de partner met het laagste loon – meestal de vrouw. Dat is geen vrije keuze. Daarom eist het ACV onder meer een verlenging en een betere vergoeding van geboorteverlof voor beide partners en betere uitkeringen voor het opnemen van zorgverlof. Dat werkt: mannen nemen dan effectief meer zorg op.
-//-
“We hebben nood aan realistische loopbanen die werk, zorg en privé combineerbaar maken.”
Marte Billen
_
Tegelijk wordt meer flexibiliteit gevraagd: overuren, zondagwerk, ... Dat maakt de combinatie werk-zorg nog moeilijker. Collectieve systemen die ongelijkheid corrigeren, zoals kinderopvang, worden uitgehold of niet verder uitgebouwd. De regering heeft haar mond vol van het verhogen van de werkzaamheidsgraad – iedereen die kan werken moet werken – maar flexi-jobbers en jobstudenten verdringen mensen die aan de slag willen en onvrijwillig deeltijdsen die meer uren zouden willen maar niet krijgen van hun werkgever. Die onvrijwillig deeltijdsen voldoen daardoor ook niet aan de voorwaarden om zelf als flexi-jobber aan de slag te gaan als ze dat zouden willen. Dat is fundamenteel tegenstrijdig.”
Er zijn ook opvallend meer vrouwen bij de langdurig zieken?
“Dat is geen toeval. Dat is niet te herleiden tot het individuele. Vrouwen werken vaker in precaire en zware jobs, zoals zorg en schoonmaak. Die jobs zijn onderbetaald en onderschat. Bovendien is er minder onderzoek naar gezondheidsrisico’s in zogenaamde vrouwenberoepen. De huidige aanpak van langdurig zieken is vooral een besparingsoperatie. Heel wat vrouwen dreigen hun ziekte-uitkering te verliezen.”
Wat is wél nodig?
“We hebben nood aan realistische loopbanen die werk, zorg en privé combineerbaar maken. ‘We hebben meer tijd nodig’ is de verzuchting die je overal hoort. Daarom pleiten we voor 25 betaalde vakantiedagen voor iedereen, zonder inkomensverlies. Want vergis je niet er zijn nog heel wat mensen die het moeten stellen met minder. Door de arbeidstijd te verlagen wordt de voltijdse norm realistischer. Ook voorspelbare werkroosters zijn cruciaal. Als je pas heel laat weet wanneer je moet werken en/of op heel onregelmatige tijdstippen, dan is het heel moeilijk om werk, zorg en privéleven op elkaar af te stemmen. De pensioenhervorming moet rechtvaardiger. Onder druk van het ACV zijn de oorspronkelijke plannen dan wel bijgestuurd – periodes van ziekte, invaliditeit, moederschapsrust en zorgverloven tellen dan toch mee voor de pensioenopbouw – maar vrouwen blijven financieel kwetsbaar. Pas de voltijdse norm aan in sectoren waar voltijds werken niet haalbaar is. Erken zwaar werk. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in fysiek en emotioneel belastende sectoren. Voltijds werk is daar vaak niet haalbaar zonder gezondheidsrisico’s, wat vrouwen richting deeltijdwerk duwt met lagere lonen en zwakkere pensioenopbouw tot gevolg. En zorg voor toegankelijke, goed vergoede verlofstelsels voor iedereen, zodat zorgtaken eerlijker worden verdeeld.”
-//-
“De pensioenhervorming is problematisch omdat ze ervan uitgaat dat loopbaankeuzes individuele keuzes zijn. Dat klopt gewoon niet.”
Marte Billen
_
Op 8 maart voeren jullie actie?
“Ja. Zoals elk jaar komen we op 8 maart, Internationale Vrouwendag, in actie voor vrouwenrechten. Met onze bekende Super Maria-beeldvorming en de slogan ‘Super Maria: klaar voor de strijd’ kiezen we bewust voor een strijdvaardige toon. Dit beleid is niet rechtvaardig. Er is verandering nodig. Er zijn regionale acties in heel het land, samen met de andere vakbonden en het feministische middenveld, onder meer in Brussel, Antwerpen, Gent en Kortrijk. Ook in bedrijven worden acties opgezet. We ontwikkelden campagnemateriaal voor op de werkvloer. Laat je stem horen.”
Alle campagnematerialen vind je op www.hetacv.be/gender. Meer over de acties samen met de andere vakbonden en middenveldorganisaties vind je op https://8maars.be (Collecti.e.f 8 maars)
