DE STELLING /
“De opleidingsinspanningen van bedrijven zijn ondermaats”
TEKST Patrick Van Looveren / FOTO Brigitte Lortie / 14 JANUARI 2026 / LEESTIJD 5 MINUTEN
Tot 2017 moesten ondernemingen gemiddeld 1,9% van hun loonmassa spenderen aan opleiding. In 2017 werd deze doelstelling vervangen door een gemiddelde van 5 opleidingsdagen per voltijdse werknemer per jaar. Dus niet per individuele werknemer. Sancties werden evenmin voorzien. De algemene gemiddelde doelstelling werd via de wet van 3 oktober 2022, de arbeidsdeal, vervangen door een individueel opleidingsrecht. De standaardregeling voorziet nu minstens vijf opleidingsdagen per jaar voor voltijdse werknemers in ondernemingen met 20 of meer werknemers vanaf 2024. Voor ondernemingen tussen 10 en 20 werknemers geldt een minimum van één dag. Ondanks alle grote woorden over het belang van opleiding gaapt er evenwel een grote kloof tussen die wettelijk bepaalde doelstellingen en de realiteit.
“Bij de helft van de ondernemingen gaat het om
minder dan 2,5 dagen opleiding gemiddeld per jaar.”
Erwin Huys,
Stafmedewerker
Dienst Onderneming ACV
“Opleiding op de werkvloer, formeel en informeel, is nog steeds een lage prioriteit in veel ondernemingen leert een analyse van de sociale balansen die ondernemingen zelf opmaken”, zegt Erwin Huys die het opleidingsbeleid in ondernemingen opvolgt.
Om een goed zicht te krijgen op wat de werkelijke situatie is van opleidingen in ondernemingen analyseerde het ACV de sociale balansen opgenomen in de jaarrekeningen voor het jaar 2024. De sociale balans bevat een verplicht luik over de opleidingsdeelname en -kosten voor werknemers. Via Bel-First konden we 12.091 ondernemingen analyseren. Goed voor 1,05 miljoen werknemers. Weliswaar maar een deel van de werknemers aangezien 2/3 van de tewerkstelling gevat zit in kmo’s, waarvan het merendeel niet verplicht is een publieke jaarrekening neer te leggen. Ook de non-profitsectoren zitten maar deels gevat in Bel-First.
En wat leert de analyse? De overgrote meerderheid van de ondernemingen (73,5%) komt volgens de gegevens in hun eigen sociale balans niet aan gemiddeld 5 dagen per jaar. De mediaan ligt op 2,5 dagen. Bij de helft van de ondernemingen gaat het dus zelfs om minder dan 2,5 dagen opleiding gemiddeld per jaar. Als we kijken naar de kost van de opleidingsinspanningen dan blijkt deze gemiddeld op 1,2% te liggen, ruim onder de vroegere doelstelling van 1,9%.
Vergeleken naar grootte van de onderneming, scoren grote ondernemingen merkelijk beter. Ze zetten een groter aandeel van hun loonmassa in en de mediaan ligt daar op 3 dagen, nog steeds ver onder de lat. Een vergelijking tussen sectoren leert dat er in arbeiderssectoren het minst opleidingen worden aangeboden. En werknemers die het meest baat hebben bij bijscholing laten de laagste percentages inzake opleidingsdeelname optekenen: kortgeschoolden, 55-plussers, …”
“Het is onbegrijpelijk dat de
overheden in dit land de bestaande
hefbomen afbouwen”
Maarten Gerard,
Diensthoofd ACV-studiedienst
“Door opleidingen op te schalen, versterken we de werkzaamheid en werkbaarheid van werknemers en het komt ook de productiviteit ten goede”, zegt Maarten Gerard, diensthoofd van de ACV-studiedienst.
Het is onbegrijpelijk – en ook kortzichtig – dat de overheden in dit land zowel regionaal (o.a. via het Vlaams opleidingsverlof) als federaal de inspanningen voor opleidingen terugschroeven en de bestaande hefbomen afbouwen. We stellen vandaag immers vast dat de nood aan opleiding groot is en blijft, o.a. omwille van een steeds kortere houdbaarheidsdatum van competenties. Sterke kaders zijn dus nodig om ons collectief beter te verzekeren tegen zulke loopbaanrisico’s. Het verhogen van de drempels naar leren en het verder afschuiven van de verantwoordelijkheid naar werknemers hypothekeert dit. De overheid heeft een belangrijke rol te spelen willen we dat mensen volwaardig aan de slag kunnen blijven tot hun pensioen.
Het individueel opleidingsrecht en de opleidingsplannen die bedrijven moeten opmaken zijn hefbomen die ervoor kunnen zorgen dat leren meer ingebed geraakt binnen jobs, organisaties en de strategische visie van ondernemingen. Zulke hefbomen moeten niet worden ingeperkt of afgeschaft, maar net versterkt en breed toegepast worden. Dit zal nodig zijn om ons menselijk kapitaal toekomstgericht inzetbaar te houden.
Daarbij blijft het belangrijk dat we een goed zicht hebben op de opleidingsinspanningen. Zonder globale en duidelijke opvolging kunnen ondernemingen die geen inspanningen leveren onder de radar blijven en zo een rem vormen op de ontwikkeling van werknemers. Het is dan ook bijzonder jammer dat onder druk van werkgeverslobby’s de Federal Learning Account (FLA) onder het mom van ‘teveel administratieve planlast’ werd afgevoerd.”
En jij
Hoe zit het met opleiding in jouw onderneming? Besteed jouw onderneming extra veel aandacht aan opleiding of net niet? Reageer op vakbeweging@acv-csc.be
