WELZIJN OP HET WERK /
“Ik heb meerdere collega’s aan kanker verloren”
TEKST Fien Vandamme en Anaëlle Akwesi / FOTO Michael De Lausnay / 13 MAART 2026 / LEESTIJD: 5 MINUTEN
“Wetenschappelijke studies tonen aan wie bij de brandweer werkt significant meer kans heeft op bepaalde kankers”, zegt brandweerman Yves De Vogelaere. “In mijn dertigjarige carrière heb ik meerdere collega’s aan de ziekte verloren. Studies tonen aan dat brandweerlui gemiddeld tien jaar minder lang leven dan wie nooit wordt blootgesteld aan de schadelijke stoffen die vrijkomen bij een brand. We vragen een nog betere bescherming en strengere procedures.”
Op welke manier wordt er op dit moment ingezet op preventie?
“Tijdens een brandinterventie dragen we altijd ademluchttoestellen tegen de toxische stoffen in de rook. Maar de rookgassen dringen door in onze pakken, daarom worden die na elke interventie gewassen en krijgen ze regelmatig een dieptereiniging met vloeibare CO2 onder druk. Daarnaast gebeurt er ter plaatse ook decontaminatie: in een gespecialiseerd voertuig wordt onze kledij veilig verpakt en wordt het materiaal dat we gebruiken zoals radio’s, warmtebeeldcamera’s en helmen gereinigd. Met doekjes maken we onze handen en gezicht schoon. Al die maatregelen zijn er op gericht de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen zo klein mogelijk te houden.”
Was dit altijd al het geval?
“In 2015 legde een omzendbrief van de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon vast hoe gecontamineerde kledij moet worden behandeld, maar de veiligheidsprocedures die we vandaag vanzelfsprekend vinden, bestaan eigenlijk pas sinds een jaar of vier. Vroeger werd nauwelijks rekening gehouden met blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Van diep reinigen van onze kledij was geen sprake: onze jassen hingen gewoon in de gang, vlak bij de slaapplaatsen. ’s Ochtends rook je meteen dat er brand was geweest, de geur hing overal. We sliepen letterlijk naast gecontamineerde kledij. Na een interventie zaten we vaak nog onder het roet terwijl we iets aten of dronken. Ik herinner me dat we soms een suikerwafel aten of een cola dronken met een zwart gezicht en zwarte handen. Nu is dat ondenkbaar. De cultuur was toen totaal anders: hoe vuiler je was, hoe meer respect je kreeg als brandweerman. Vandaag is dat volledig omgekeerd. We kennen de risico’s, doen altijd aan decontaminatie voor we eten of drinken, en ‘proper zijn’ staat gelijk aan professioneel en veilig werken.”
-//-
“We vragen een
goede bescherming,
geen applaus.”
YVES DE VOGELAERE
_
Zijn die maatregelen voldoende?
“Die maatregelen beperken het risico sterk, al krijg je het nooit tot nul. We blijven nu eenmaal in contact komen met die stoffen. Door alles consequent toe te passen, verkleinen we dat risico wel aanzienlijk.
De Wereldgezondheidsorganisatie erkent ons beroep daarom als kankerverwekkend: we werken voortdurend met schadelijke en carcinogene stoffen. In België is kanker echter nog steeds niet erkend als beroepsziekte voor brandweerpersoneel. Dit is een belangrijk syndicaal strijdpunt. In het Comité PB zijn preventie en veiligheid vaste gespreksonderwerpen. Het opvolgen van veiligheids- en hygiëneprocedures en de aanschaf van materiaal hoort nu eenmaal bij onze taak als militanten. Gelukkig hecht ook de werkgever daar veel belang aan. Maar zodra we merken dat iets niet of slecht wordt uitgevoerd, of dat de middelen onvoldoende zijn, grijpen we snel in.”
Gevaarlijke stoffen, preventie en milieu: de drie thema’s staan niet op zichzelf?
“Bij een industriebrand meten gespecialiseerde brandweerploegen of de civiele bescherming de luchtkwaliteit. Op basis daarvan kunnen meldingen volgen, zoals het advies om ramen en deuren te sluiten. Ook met bluswater moeten we dan extra voorzichtig zijn: waar het normaal gewoon via de riolering wegloopt, wordt het bij industriebranden vaak opgevangen of ingedamd om milieuschade te voorkomen. Zodra er gevaarlijke stoffen of risico op vervuiling zijn, doen we er alles aan om het leefmilieu te beschermen. Zorgwekkend is dat de aard van branden veranderd is. Waar interieurs vroeger vooral uit hout en katoen bestonden, zitten woningen nu vol synthetische materialen, kunststoffen en lijmen die bij brand een veel grotere hoeveelheid kankerverwekkende stoffen vrijgeven. Moderne meubelplaten zoals die van Ikea, lijmen en elektrische bekabeling produceren bij verbranding een toxische rook die we niet mogen onderschatten.”
-//-
“Studies
tonen aan dat brandweerlui gemiddeld tien jaar minder lang leven dan wie nooit aan de schadelijke stoffen wordt blootgesteld die vrijkomen bij een brand.”
YVES DE VOGELAERE
_
Jullie manier van werken moet dan ook mee evolueren?
“Ja, grotere risico’s vragen om betere bescherming, strengere procedures en een consequente toepassing ervan. Als de materialen veranderen, moeten wij daar als brandweer telkens opnieuw op anticiperen. Zie er als werknemer en als vakbondslid streng op toe dat je de juiste bescherming krijgt. Je hebt daar recht op en werkgevers zijn wettelijk verplicht om alle noodzakelijke beschermingsmiddelen te voorzien zodat je je job veilig kunt uitvoeren. De belangrijkste tip is dus: zorg dat je de correcte bescherming krijgt. En als dat niet vanzelf gebeurt, schakel dan zeker de vakbond in om dat af te dwingen. Een brand blussen is geen roekeloze heldendaad: als brandweerlui vragen we een goede bescherming, geen applaus.”
Meer weten? Check www.hetacv.be/gevaarlijke-producten
