ACTUEEL /
40 jaar SERV, 40 jaar bruggen bouwen
TEKST Koen Repriels & Patrick Van Looveren / FOTO industryviews / 19 NOVEMBER 2025 / LEESTIJD 5 MINUTEN
Al veertig jaar schuiven werkgeversorganisaties en vakbonden aan tafel aan in de SERV, de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen. De tafel van het SERV-Dagelijks Bestuur, het belangrijkste overlegorgaan, heeft geen harde hoeken, maar is rond. En dat is meer dan symbolisch. Een ronde tafel schept ruimte om naar elkaars standpunten te luisteren en om elkaar in het midden van de tafel te vinden. Dankzij het sociaal overleg in de SERV kwamen de voorbije decennia ook veel akkoorden tot stand met de Vlaamse Regering. Vandaag staat het sociaal overleg tussen sociale partners en de Vlaamse Regering echter onder druk. SERV-voorzitter en nationaal secretaris van het ACV Stijn Gryp wil echter niet bij de pakken blijven zitten. “Het volhardt ons net om in het sociaal overleg binnen de SERV verder te bouwen aan werkbare jobs, duurzame loopbanen en een beleid dat zowel werkzoekenden, werknemers als ondernemingen écht sterker maakt.”
De SERV blaast dit jaar 40 kaarsjes uit. Dat vierden de sociale partners, samen met ex-medewerkers, gewezen medewerkers van vakbonden en werkgeversorganisaties en vele andere betrokkenen op 16 oktober met een event onder het motto ‘Overleg Werkt!’. Samen met inspirerende gastsprekers benadrukte de SERV op haar jubileumfeest de kracht van dialoog, sociaal overleg en samenwerking onder het motto ‘Samen sterker, al veertig jaar.’ (Zie de aftermovie op www.serv.be/40jaar.)
Belangrijke realisaties
Wie terugkijkt op 40 jaar SERV, ziet veel akkoorden met de Vlaamse Regering. De uitvoering van die VESOC-akkoorden leidde tot concrete realisaties die een groot verschil maakten voor werknemers. In hun boek De arbeidsmarkt (be)grijpbaar maken1 –
online te vinden op https://www.hetacv.be/militant/publicaties-voor-militanten/tewerkstelling - vatten ACV’ers Peter van der Hallen, Maarten Gerard en Ann Vermorgen het werknemersbelang van die realisaties mooi samen. Hun conclusie is helder: sociaal overleg in de SERV én met de Vlaamse Regering heeft geloond. Het ACV slaagde erin om in die akkoorden voor werknemers belangrijke thema’s te verweven.
1. Bespreking van dat boek in Vakbeweging 1001
We lichten er vier uit die in de huidige context van collectieve ontslagrondes en verregaande flexibilisering van de arbeidsmarkt meer dan ooit van belang zijn.
• Naar aanleiding van de sluiting van Ford Genk (2014) zette het ACV het belangrijke Doorstart-project op. Dat project begeleidt werknemers in ontslagsituaties met infosessies om hen zo concreet perspectief naar omscholing of ander werk te bieden. SERV-akkoorden erkennen de meerwaarde van die ACV-aanpak. Het ACV-project was de aanleiding voor een eigen Vlaams herstructureringsbeleid dat gezien de vele bedrijfssluitingen (Van Hool, BelGaN, …) meer dan ooit relevant is.
• De SERV gaf vorm aan concrete loopbaan- en opleidingsinstrumenten zoals het Vlaams opleidingsverlof, de loopbaan- en opleidingscheques. Dat zijn instrumenten die iedereen helpen een duurzame loopbaan uit te bouwen.
• De SERV tekende een ondersteunend activeringsbeleid uit dat niet alleen uitkeringsgerechtigde werkzoekenden, maar ook niet beroepsactieven (nieuwkomers, huisvrouwen, et cetera) beroepsopleidingskansen geeft. De uitvoering van de SERV-akkoorden over activering gaf een concrete boost aan werkzoekenden met lagere arbeidskansen.
• En de Werkbaarheidsmonitor is een internationaal voorbeeld dat de kwaliteit van jobs meet en zichtbaar maakt. Werkbaar werk is werk waarvan je niet overspannen raakt, werk dat werkplezier verschaft, werk dat kansen biedt om bij te leren en werk dat voldoende ruimte laat voor gezin en privéleven.
Verder opbouwen via overleg in plaats van afbouwen
Wat de afgelopen veertig jaar gestaag werd opgebouwd door de SERV, staat vandaag echter onder druk. Door politieke beslissingen worden veel zaken afgebouwd en dat met weinig tot geen sociaal overleg. Zo wordt de toegang tot loopbaancheques ingeperkt. Ook de toegang tot opleiding wordt moeilijker voor deeltijdsen. De begeleiding van werkzoekenden wordt verkort door de beperking van de werkloosheid in de tijd. Er zijn minder middelen voor de VDAB, die nu vooral moet inzetten op harder en sneller sanctioneren van werkzoekenden die niet actief genoeg zoeken naar een - eender welke - job. “Een kwalijke evolutie”, vindt Stijn Gryp. “Wie investeert in mensen, houdt ze aan boord. Wie dat nalaat, ziet steeds meer mensen verdwijnen onder de radar: richting armoede, richting ziekte, richting inactiviteit. En dat kunnen we ons als samenleving niet permitteren.”
“We moeten niet alleen meer mensen aan het werk krijgen, maar vooral zorgen dat dat werk beter wordt en dat loopbanen duurzamer worden.”
STIJN GRYP
Werkbaarheid: de vergeten voorwaarde
Stijn Gryp: “De uitdaging voor de komende tien jaar is duidelijk: we moeten niet alleen meer mensen aan het werk krijgen, maar vooral zorgen dat dat werk beter wordt en dat loopbanen duurzamer worden. De SERV bewijst al veertig jaar dat echte vooruitgang alleen lukt als je bruggen bouwt tussen mensen. Meer mensen aan de slag krijgen lukt enkel als dat werk ook werkbaar is. De SERV moet een plek zijn waar vakbonden en werkgeversorganisaties samen nadenken hoe werk menselijk, eerlijk en houdbaar kan blijven voor iedereen.”
Boekentip
Dat doel van inclusie van iedereen op de arbeidsmarkt loopt ook als een rode draad door het nieuwe boek Volledige en volwaardige werkgelegenheid: droom of werkelijkheid? van Peter van der Hallen, Fons Leroy en Francis Holderbeke. “Volledige werkgelegenheid zonder volwaardig werk creëert schijnwelvaart”, is de kernstelling van het boek. Peter van der Hallen: “Een hogere werkbaarheidsgraad is dé voorwaarde voor een hogere werkzaamheidsgraad. Zonder kwaliteit van arbeid, zonder tijd voor leren, zonder een haalbare werkdruk, is elk activeringsbeleid gedoemd om mensen uit te putten in plaats van vooruit te helpen.”
Je vindt het boek in de betere boekhandel of je kan het online bestellen bij de uitgeverij Die Keure https://www.diekeure.be/professional/nl/werkgelegenheid/
Meer over de activiteiten en de werking van de SERV op www.serv.be
