ACTUEEL /
Armoede, geen zorg voor regering
TEKST Maarten Gerard / FOTO Firefly / 8 april 2026 / leestijd 5 minuten
De Iran-oorlog blijft lopen en de straat van Hormuz blijft dicht. Bij ons lopen de prijzen aan de pomp daardoor op en dat voel je in je portemonnee als je geen tankkaart van je werk hebt. Voor de brede economische impact zijn het echter vooral de gasprijs en, daarna, de afgeleide elektriciteitsprijzen die in de gaten te houden zijn. Ook die beginnen op te lopen, maar zitten nog niet op de crisisniveaus die we al gekend hebben. Duidelijk is dat we voor een moeilijke periode staan. Hoe zwaar die precies zal zijn, hangt sterk af van de gekke man in het Witte Huis, die – naast zijn vat op de werkelijkheid – ook zijn vat op de situatie lijkt te hebben verloren.
Wat dit alles voor ons betekent, zal nog moeten blijken. Tot dusver slaagt de Arizona-regering er zelfs niet in haar eigen afspraken rond te krijgen. Doordachte ondersteuning zit er dus niet meteen aan te komen. Ideologische fixaties verhinderen bovendien dat men inziet dat net nu de ondersteuning voor de zwaksten afbouwen het slechtst denkbare idee is. Het lijkt er steeds meer op dat er in oktober geen sprake zal zijn van een begrotingsoefening ten gronde.
In dat geval wacht ons na de zomer opnieuw een rommeldiscussie, waarbij het lek van de eigen budgettaire wensdromen steeds duidelijker zal worden.
Centenindex hopeloos complex
Ondertussen hangen een reeks hervormingen nog steeds in het Federaal Parlement. De eerste op de agenda is de programmawet, die uitvoering moet geven aan een reeks begrotingsmaatregelen die eind 2025 zijn beslist, waaronder ook de accijnsverhoging op gas. Het meest in het oog springt echter de centenindex. Vanuit de Nationale Arbeidsraad (NAR) werd eind maart advies gegeven over deze maatregel. Daarbij moesten ook de werkgevers bekennen dat de maatregel hopeloos complex is en dat de budgettaire opbrengst hoogst twijfelachtig is, zeker in de privésector. Na amendementen van de oppositie in het parlement werd de stemming hierover uitgesteld.
Veralgemening nachtwerk en uitbreiding vrijwillige overuren
Een ander dossier zijn de arbeidsmarkthervormingen zoals de veralgemening van nachtwerk en de uitbreiding van de vrijwillige overuren. Die zouden normaal begin dit jaar worden gestemd, met inwerkingtreding vanaf 1 april. Dat is voor nachtwerk intussen 1 juni geworden. Vanaf dan mogen we dus slechtere arbeidsomstandigheden en meer precaire loopbanen verwachten.
In beroep tegen pensioenhervorming
Dit gaat lijnrecht in tegen de principes die men beweert na te streven in de pensioenhervorming. Want waar men op de arbeidsmarkt de deur openzet, straft men zwaar werk en onvolledige loopbanen in het pensioen keihard af. Tijdens de hoorzitting van het parlement op 23 maart bleek nog maar eens dat ook vanuit academische hoek veel vragen worden gesteld over de billijkheid en correctheid van deze hervorming.
Met de vakbonden hebben we dan ook beroep aangetekend tegen een eerste uitwerking van de hervorming, namelijk de retroactieve verlaging van het beperkt fictief loon voor SWT en mensen met een inkomensgarantie. Het plan van de meerderheid was vervolgens een snelle stemming in het parlement, maar uiteindelijk zal eerst worden gewacht op de analyse van de effecten door het Planbureau tegen 13 april.
-//-
“Ondanks haar belofte in het regeerakkoord heeft de Arizona-regering de armoede-effecten van haar pensioenhervorming nog altijd niet bekeken.”
_
Wie zelf wil zien wat het effect is van de regeringsbeslissingen over de pensioenen zal tot eind 2027 geen volledig beeld meer hebben op Mypension, dat na de stemming grotendeels offline zal gaan tot het systeem is bijgewerkt. Merk op dat de regering ondanks haar belofte in het regeerakkoord nog altijd de armoede-effecten van haar hervorming niet heeft bekeken.
Armoede laatste van regeringszorgen
Uit de manier waarop deze regering omgaat met de meest kwetsbaren blijkt dat armoede wel de laatste van haar zorgen is. Minister van Asiel en Migratie Anneleen van Bossuyt (N-VA) besliste om de gezinssamenstelling bij leefloners anders te bekijken, om zo meer inkomsten te kunnen samentellen en zo minder leefloon te moeten toekennen. Verkocht als een maatreel tegen misbruik, treft dit vooral arme gezinnen die hun gepensioneerde ouders in huis nemen of kinderen hebben die gaan studeren. Tegen deze maatregel hebben een reeks armoedeorganisaties dan ook terecht beroep aangetekend. In die lijn is van het beloofde mantelzorgplan tot dusver ook nog geen spoor te bekennen.
Enveloppe voor kwetsbare groepen
Wat met het restbudget van de voorziene enveloppe voor kwetsbare groepen? De sociale partners brachten daarover hun advies uit. Het voorstel is die middelen enerzijds in te zetten voor de inkomensvervangende tegemoetkoming voor gezinshoofden en samenwonenden, en anderzijds voor een beperkte verhoging van het leefloon.
Noteer dat het ook voor de werkgevers taboe is om de werklozen te helpen, zelfs wanneer hun uitkering onder het leefloon ligt. Op dat vlak blijft men liever schoppen naar wie al neerligt. Of die middelen ook echt naar mensen zullen gaan, is nog maar de vraag, gezien de regering het geld al als snoepgeld lijkt te hebben uitgedeeld voor onder meer expertisecentra en het toegankelijk maken van gebouwen. Een aberratie ten opzichte van waar het geld oorspronkelijk voor moest dienen.
Wat met uitbreiding flexi-jobs?
Een dossier dat al lang werd aangekondigd is dat van de flexi-jobs. Dat moet nog naar het parlement, maar is – zoals zo vaak met deze regering – op een uiterst kritisch advies van de Raad van State gestoten. Ook hier zijn echter geen consequente aanpassingen te verwachten.
-//-
“De annualisering van de arbeidsprestaties in combinatie met de 1/10 contracten maakt allerlei constructies mogelijk die oproepcontracten vrije baan geven.”
_
Vrije baan voor oproepcontracten?
De minister van Werk David Clarinval (MR) maakt intussen ook werk van de annualisering van arbeidsprestaties. Een maatregel die in combinatie met de 1/10 contracten, allerlei constructies mogelijk maakt die oproepcontracten vrije baan geven. Maar ook voor wie voltijds werkt, biedt dit de perfecte kans om bij overwerk elke toeslag de grond in te boren en zo de kosten voor de werkgever te drukken.
Voor advies in de NAR
In de Nationale Arbeidsraad kwamen intussen opnieuw enkele adviesaanvragen binnen. Een eerste om de verschillende soorten cheques af te schaffen, met uitzondering van de maaltijdcheques, zonder verlies van koopkracht. De regering lijkt geen flauw idee te hebben hoe ze dat ziet, want een concreet regeringsvoorstel is er niet.
Ook rond tijdsregistratie is een voorstel binnengekomen. Niet onverwacht wil de minister van Werk er zich zo eenvoudig mogelijk vanaf maken. Ondertussen zitten de adviezen voor het mobiliteitsbudget wel in de laatste discussies en kan daar hopelijk een coherent voorstel, gedeeld door de sociale partners, naar voor worden
geschoven.