ACTUEEL /
Duwen op de zere plekken
TEKST Maarten Gerard / FOTO Garun Prdt / 13 MAART 2026 / LEESTIJD: 5 MINUTEN
De geopolitieke spanningen in de wereld lopen hoog op. Dat duwt de energieprijzen omhoog en de impact is dus voelbaar. Ondertussen rolt de regering-De Wever haar beleid uit. Het ACV duwt op de zere plekken, stuurt bij waar kan en wijst op de alternatieven.
Elke maand lijkt er weer een nieuw conflict los te barsten. Momenteel woedt de strijd nog volop in Iran, met op het moment van schrijven weinig uitzicht op een einde aan de vijandelijkheden. En hoeveel inkt er ook vloeit over de rechtvaardiging, het staat buiten kijf dat opnieuw talloze onschuldige mensen meegesleept worden in een conflict met onnoemelijk leed tot gevolg.
Waar we de conflicten vaak nog op afstand via televisie konden volgen, lijkt het er op dat de impact deze keer wel direct voelbaar zal zijn. De verstoring van de toevoer van olie en gas duwt de energieprijzen omhoog en kan zich, als het conflict aanhoudt, ook bij ons zwaar laten voelen. Niet alleen in de energieprijzen, maar ook – afgeleid daarvan – in de inflatie en in de capaciteit van onze energie-intensieve sectoren.
Loonhandicap weg
Doemdenken is echter niet aan de orde, evenmin als het dramatiseren van onze economische positie. Op vlak van lonen blijkt uit de cijfers van de CRB dat de loonhandicap momenteel negatief is. Dat wil zeggen dat de loongroei in onze buurlanden hoger ligt dan bij ons. Er is dus geen loonprobleem, voor zover dat er al ooit was. Het mag al evenmin een aanleiding zijn om onder het mom van administratieve vereenvoudiging essentiële regelgeving verder af te bouwen. De chemische sector zal haar output niet plots verdubbelen door het invoeren van loontransparantie uit te stellen. Het zou wel een signaal aan de regering mogen zijn dat net nu verder snijden in de bescherming van de zwaksten een bijzonder slecht idee is.
Van ultiem jobaanbod geen sprake meer
Toch lijkt dat inzicht niet snel door te dringen. De volgende golven van uitsluitingen uit de werkloosheid zien we deze en volgende maand. Van een ultiem jobaanbod spreekt intussen niemand nog. Evenmin maakt de regering-De Wever haar belofte waar om maatregelen systematisch te toetsen op hun effect op armoede.
-//-
“De loongroei in onze buurlanden ligt hoger dan bij ons. Er is dus geen loonprobleem, voor zover dat er al ooit was.”
_
Reden tot bijsturing in pensioenen
De Raad van State heeft intussen advies uitgebracht over de pensioenhervorming. Dat herhaalt pijnlijk duidelijk wat wij al maanden zeggen: de bescherming daalt, in het bijzonder voor werknemers en ambtenaren. Bovendien worden ongelijkheden versterkt, onder meer ten nadele van vrouwen in de pensioenen door het gebrek aan erkenning van deeltijds werk. Reden tot bijsturing dus, al neemt de regering de vlucht vooruit. Op basis van het arrest van het Grondwettelijk Hof – na klacht van de vakbonden – over de vorige pensioenhervorming geeft Jambon nu wel schoorvoetend toe dat militaire dienst mogelijk mee in rekening moet worden genomen als gelijkgestelde periode.
In de wet rond de beperking van gelijkgestelde periodes worden periodes van inkomensgarantie-uitkeringen nu toch niet meegeteld in de beperking. Maar van een antwoord ten gronde op de daling in bescherming of ongelijke impact op mannen en vrouwen is geen sprake.
Intussen maalt het regeringswerk verder en worden de eerste voorstellen van de zogenaamde vierde golf voor de re-integratie van langdurig zieken besproken. Het effect van de verstrengde sancties en de aanpassingen rond medische overmacht moet zich nog tonen.
Advies over index
De verhoging van de btw zit even in de koelkast, ondanks de slechte begrotingscijfers. De programmawet is intussen wel in de Kamer beland. Dat leidt tot absurde situaties omdat de premier – na contact met de werkgevers – toch een advies aan de sociale partners heeft gevraagd over de index. Het amateurisme en geknoei van de regering zou reden tot vermaak zijn, ware het niet dat de achteloosheid rechtstreeks impact heeft op het inkomen van mensen. Het valt nu te bekijken wat er tussen de sociale partners nog te bespreken valt, gelet op de verklaringen van werkgevers dat ze de maatregel wel goed vinden – zolang ze het volledige voordeel van de indexsprong in eigen zak kunnen steken. En zelfs als er iets uit de bus komt, blijft de vraag hoeveel bereidheid de regering zal tonen om ernaar te luisteren.
Fiscale hervorming
Ook in de Kamer ligt het wetsontwerp rond de fiscale hervorming. Het cadeau dat wordt voorgehouden, zal voor velen bitter smaken. De mate waarin bepaalde werknemers erop vooruitgaan, zal sterk afhangen van hun gezinssituatie. Met de indexmaatregel leveren sommigen bovendien al in nog voor ze een voordeel zien. Voor vervangingsinkomens is het intussen geen status quo meer, maar in de meeste gevallen een directe verarming. Werklozen voorop die zelfs na de beperking in de tijd bijkomend gestraft worden. Alleenstaande ouders en gezinshoofden duiken in de minima nog verder onder het leefloon, momenteel 1.811 euro per maand voor een gezinshoofd. In de pensioenen zien we hetzelfde verhaal, zij het in een iets lichtere variant.
Aanpassing mantelzorgverlof
Het meest interessante dat de Kamer intussen heeft voortgebracht is een aanpassing van het mantelzorgverlof voor werkenden. Op voorzet van Nahima Lanjri, federaal parlementslid voor CD&V, kan wie werkt nu mantelzorgverlof flexibeler opnemen telkens voor periodes van één week. De meerderheid heeft hier haar kar aangehangen om de problematiek van mantelzorgers in de werkloosheid op te lossen. Wie een vrijstelling vraagt kan nog 12 maanden in de werkloosheid blijven, voor een iets betere uitkering: het minimum voor een samenwonende. Kortom, een halfslachtige oplossing. Gezinshoofden – vaak alleenstaande moeders – leveren in of zijn alsnog op het OCMW aangewezen. En over 12 maanden zijn we terug bij af. Met wellicht de hoop bij sommige politici dat de karavaan dan al verder is getrokken en de zaak in de vergeetput kan verdwijnen.
-//-
Alleenstaande ouders en gezinshoofden die werkloos zijn duiken in de minima nog verder onder het leefloon, momenteel 1.811 euro per maand voor een gezinshoofd.
_
Ontslag met behoud van recht op werkloosheid
Voor wie intussen al dacht gebruik te maken van de nieuwe regeling om ontslag te nemen met behoud van het recht op werkloosheid – op voorwaarde dat je al minstens 10 jaar hebt gewerkt – is de regelgeving in principe sinds maart van kracht. Alleen is het nog wachten op duidelijke instructies van de RVA. Het concept hangt met haken en ogen aan elkaar: zonder duidelijk kader voor opleidingen die gevolgd kunnen worden en zonder kader voor een vrijstelling van beschikbaarheid. Bovendien blijft het risico bestaan dat werkgevers druk uitoefenen voor een – wat hen betreft – kosteloos ontslag. Veel beter zou zijn om het hele idee alsnog te heroriënteren naar een vorm van tijdskrediet. Nu ja, een totale heroriëntatie van hele Arizonabeleid blijft aangewezen. Alleen al een blik op de begrotingscijfers toont dat het tijd wordt om uit een ander vaatje te tappen. Alternatieven genoeg (zie vorige Vakbeweging). Maar om te eindigen met goed nieuws. Met dank aan het afsprakenkader tussen de sociale partners verhoogt op 1 april 2026 het minimumloon met 35,70 euro naar 2.189,81 euro. De fiscale werkbonus stijgt na ons aandringen om het akkoord te respecteren ook, waardoor dit netto tegen de 50 euro aankomt.
