Gevaarlijke uitzendarbeid

Per duizend voltijdsequivalenten ligt het aantal arbeidsongevallen bij interimmers dubbel zo hoog dan algemeen bij werknemers in de privésector, en dit zowel bij arbeiders als bij bedienden (zie tabel 1). Uitzendarbeid zorgt ervoor dat werknemers vaak van job veranderen en weinig ervaring opdoen in de functie. Gebrek aan ervaring is een belangrijke oorzaak van de kans op een arbeidsongeval. Andere factoren die spelen zijn vaak de jonge leeftijd en het gebrek aan informatie en opleiding en begeleiding. Een snelle en flexibele inzet krijgen voorrang op een goede selectie en begeleiding. En dit treft geen kleine groep van werknemers. In 2024 werkten 466.000 werknemers als interimmer en daarnaast nog eens 300.000 jobstudenten via uitzendwerk. 

1. Cijfers Preventie en Interim: 1760 uren per voltijdse uitzendkracht (www.p-i.be)
2. Cijfers Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (www.rsz.be)
3. Cijfers Preventie en Interim (www.p-i.be)
4. Cijfers Federaal agentschap voor beroepsrisico’s (www.fedris.be)

Blinde vlekken in de statistieken

Een andere groep van werknemers met een gelijkaardig profiel qua flexibele inzet en vaak wisselende arbeidsplaatsen zijn de flexi-jobbers, ondertussen al zo’n 200.000. Een aantal dat door de regeringsmaatregelen nog sterk zal toenemen. Voor deze groep ontbreken officiële statistieken van arbeidsongevallen volledig. We vrezen echter vergelijkbare cijfers. Het ACV vroeg daarom aan het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s (Fedris) om snel een start te maken met het identificeren van de arbeidsongevallen van flexi-jobbers. Een volgende blinde vlek zijn de arbeidsongevallen van buitenlandse, gedetacheerde werknemers, die bijvoorbeeld vaak in de bouwsector aan de slag zijn. Wanneer deze werknemers een arbeidsovereenkomst hebben met een buitenlandse onderneming, dan vinden we hun arbeidsongevallen niet terug in onze Belgische statistieken. Er is dus nog veel werk om alle arbeidsongevallen van kwetsbare werknemersgroepen in beeld te brengen. Dat is nodig om de gevolgen van de flexibilisering in te schatten en aan te pakken.

Meer ongevallen worden geweigerd

De voorbije decennia is het totaal aantal arbeidsongevallen in ons land aanzienlijk gedaald. Maar achter die daling schuilt een verontrustende tendens die dringend politieke aandacht vraagt: het aandeel geweigerde aangiftes stijgt al jaren en bereikte in 2024 een historisch hoogtepunt. Terwijl in 1985 slechts 2,2% van de aangiftes werd geweigerd door de verzekeraars, liep dat op tot gemiddeld 17,1% in 2024 voor alle verzekeraars samen. Dat betekent dat meer dan 25.000 werknemers per jaar niet vergoed worden voor hun arbeidsongeval.

Bovendien treft deze evolutie niet alle werknemers even hard. 17,1% weigeringen is een gemiddelde voor alle verzekeraars. Eén verzekeraar weigert bijna 20% van alle ongevallen op de arbeidsplaats. Voor de arbeidswegongevallen zijn de cijfers nog slechter, gemiddeld 20% weigeringen met uitschieters tot 35% voor één bepaalde verzekeraar (zie de cijfers voor 2023 in tabel 2). De kans dat je arbeidsongeval niet erkend en vergoed wordt stijgt jaar na jaar en het weigeringspercentage hangt bovendien af van de arbeidsongevallenverzekeraar waarbij je werkgever is aangesloten.

Kwetsbare werknemersgroepen

En ga je specifiek kijken naar meer kwetsbare werknemersgroepen dan nemen de ongelijkheden enkel maar toe. Enkel voor de weigering van arbeidsongevallen bij interimmers beschikken we over precieze cijfers. In 2023 werd gemiddeld 23% van de arbeidsongevallen op de arbeidsplaats geweigerd en maar liefst 38% (!) van hun arbeidswegongevallen. Een groot contrast met de gemiddelde cijfers van andere werknemers (zie tabel 3). Dezelfde problemen verwachten we bij jobstudenten en flexi-jobbers. Het is dus absoluut nodig dat we cijfers krijgen over het aantal arbeidsongevallen en de door de verzekeraar geweigerde ongevallen van deze werknemers. Sommige werknemers vallen sowieso uit de boot. Het niet erkennen en vergoeden van buitenlandse werknemers, die vaak als schijnzelfstandige actief zijn in België, zorgt voor menselijke drama’s. Getuige hiervan zijn een aantal ernstige arbeidsongevallen in de bouwsector (zie interview op blz. 4-6). Een ander voorbeeld zijn de platformwerkers, waarvoor de minister van Werk bij KB de inwerkingtreding van de arbeidsongevallenverzekering recent met twee jaar
uitstelde.

-//-

Het niet erkennen en vergoeden van buitenlandse werknemers, die vaak als schijnzelfstandige actief zijn in België, zorgt voor menselijke drama’s.

_

Te veel werknemers blijven zo zonder enige vorm van vergoeding achter na een arbeidsongeval. De kost van geweigerde arbeidsongevallen ligt nu bij het slachtoffer en de maatschappij en niet bij de verzekeraars. De arbeidsongevallenwetgeving is bedoeld om slachtoffers te beschermen en te vergoeden. Vandaag lijkt die doelstelling niet langer gerealiseerd te worden. Kwetsbare werknemers zijn ook hier als eerste slachtoffer van. Daarom vraagt het ACV om het beleid dringend te herbekijken en bij te sturen. De controle op de verzekeraars moet verder opgevoerd worden. Het ACV bekwam recent dat Fedris alle geweigerde ernstige arbeidsongevallen zou controleren. Maar door opgelegde besparingen van de federale regering dreigt deze opdracht geschrapt te worden. Ook moeten de complexe procedures herbekeken en zo nodig hertekend worden, specifiek met oog voor de meest kwetsbare werknemersgroepen. Slachtoffers moeten bijvoorbeeld een kopie van de aangifte ontvangen zodat ze kunnen corrigeren en de nodige bijstand vragen.

ACV-eisenbundel

Betere bescherming kwetsbare werknemers

Kwetsbare werknemers hebben recht op veiligheid en een goede gezondheid doorheen hun volledige loopbaan. Om dit te garanderen, formuleert het ACV volgende eisen:

• Beperking van tijdelijke, precaire of onzekere contractvormen. Vaste, stabiele contracten moeten terug de norm worden.

• Risicoanalyses en preventiemaatregelen op maat van kwetsbare werknemers.

• Een versterkte informatie, opleiding en begeleiding van startende werknemers.

• Kwetsbare werknemers als prioritaire doelgroep voor de gezondheidsopvolging door arbeidsartsen en andere preventiedeskundigen.

• Een volledige erkenning en vergoeding van arbeidsongevallen en beroepsgebonden ziekten.

• Dezelfde rechten en bescherming voor Belgische en buitenlandse werknemers.

• Meer aangepaste re-integratie en geen sanctionering of ontslag na een ongeval of ziekte. 

www.hetacv.be/28-april

Veiligheid en gezondheid op het werk is geen spel!

Naar aanleiding van de Internationale Dag voor veilig en gezond werk vraagt het ACV aandacht voor de steeds groeiende groep kwetsbare werknemers, die onvoldoende beschermd zijn.
Er werd een flyer uitgewerkt – Veiligheid en gezondheid op het werk is geen spel! – die je kan uitdelen op je werkvloer.

Meer info op www.hetacv.be/28-april