DE STELLING /
Gebrekkige financiering bedreigt sociale zekerheid
TEKST Bram Van Vaerenbergh / FOTO Robybret / 22 MEI 2025 / LEESTIJD: 5 MINUTEN
Dat de sociale zekerheid onder druk staat, is niets nieuws onder de zon. De sociale bijdragen van de werkenden volstaan al lang niet meer om het stelsel te financieren. De evenwichtsdotatie – dat dient om ‘tijdelijke’ tekorten op te vangen – zou tussen 2025 en 2029 maar liefst oplopen tot 14 miljard euro. Criticasters noemen die evenwichtsdotatie een tekort op de uitgaven, terwijl het tekort van de evenwichtsdotatie eigenlijk het logische gevolg is van beslissingen van de overheid, waardoor de sociale zekerheid inkomsten misloopt. Maar hoe zit het nu met de financiering van de sociale zekerheid? Hoe kunnen we die inkomsten duurzamer maken?
Maarten Gerard,
diensthoofd ACV-studiedienst
“Dalende inkomsten worden steeds genegeerd”
“De evenwichtsdotatie in de sociale zekerheid stijgt al jaren en zal ook de komende periode fors stijgen. Gemakshalve wordt dan naar de stijgende uitgaven gekeken, nooit naar de inkomstenzijde. De stijgende bijpassing via de evenwichtsdotatie heeft echter twee grote oorzaken, de stijgende uitgaven door de vergrijzing én de dalende inkomsten”, zegt Maarten Gerard, diensthoofd van de ACV-studiedienst.
Dat tweede luik – de dalende inkomsten – wordt steeds genegeerd, maar is wel een belangrijke reden voor de hogere evenwichtsdotatie van de voorbije jaren”, zegt Gerard. “Er zijn vooral drie redenen waardoor de inkomsten worden ondergraven, sommige zeer zichtbaar, andere meer onzichtbaar. Er is de onvoldoende gefinancierde tax cut onder de regering-Michel in 2015, met een algemene daling van de sociale bijdragen. Ten tweede zijn er de specifieke verminderingen van de sociale bijdragen, zowel rechtstreeks via kortingen als onrechtstreeks via speciale statuten (flexi-jobs, studenten, platformwerk,…). Sommige van die statuten geven zelfs rechten, terwijl er geen financiering tegenover staat. Tot slot zijn er de talloze loonvoordelen die worden toegekend in cafetariaplannen waar amper tot geen sociale bijdragen op worden betaald. Samengeteld gaat dit gemakkelijk over een bedrag dat de evenwichtsdotatie evenaart.”
“Daartegenover staat de maatschappelijke evolutie van de vergrijzing, waarbij men vaak pensioen- en gezondheidskosten door elkaar gooit. Gelet op de ouder wordende bevolking stijgen beide. Daarom zou het logisch zijn om, conform ACV-congresstandpunten, de gezondheidszorg volledig te financieren vanuit algemene middelen, via een algemene gezondheidsbijdrage (AGB) om zo de noodzakelijke groei van de uitgaven op te vangen zonder de bijdragen vanuit arbeid te moeten verhogen”, zegt Gerard. “Daarnaast is voor het opvangen van de pensioenen een hogere inbreng vanuit vermogens nodig, gelet op de demografische verschuiving en de vermogensopbouw van de voorbije decennia.”
“Een combinatie van beide pistes zou de evenwichtsdotatie doen wegsmelten en een werkelijk evenwicht brengen in de sociale zekerheid en ook voor een versterking zorgen van de sociale bescherming op de arbeidsmarkt”, besluit Gerard.
Olivier Malay,
econoom
studiedienst ACV Voeding en Diensten
“De regering steekt zelf het vuur aan dat ze beweert te willen doven”
ACV Puls, CNE en ACV Voeding en Diensten onderzochten de impact van de verlaagde socialezekerheidsbijdrage voor studentenarbeid en flexi-jobs in een uitgebreide studie.
“In 2024 veroorzaakten deze contracten al een gat van 678 miljoen euro in de sociale zekerheid, en aan dit tempo bedraagt de jaarlijkse put maar liefst 1,5 miljard euro tegen 2029”, zegt Olivier Malay, econoom bij de studiedienst van ACV Voeding en Diensten.
De jaarlijkse put van 1,5 miljard euro waar we tegen 2029 naar op weg zijn is zowat de helft van de verwachte winst uit de pensioenhervorming en de inspanningen die gevraagd worden van langdurig zieken”, duidt Malay de impact van de verlaagde socialezekerheidsbijdrage voor studentenarbeid en flexi-jobs. “Eén van de belangrijkste pijlers van de Arizona-regering is de verdere flexibilisering van de arbeid, met uitbreiding van het toegelaten aantal uren voor studentenarbeid tot 650 uren per jaar én een veralgemening van de flexi-jobs in alle sectoren. Die flexibilisering kost de sociale zekerheid dus 1,5 miljard euro per jaar tegen 2029. In beide stelsels liggen de socialezekerheidsbijdragen beduidend lager dan bij gewone contracten. Bij studentenarbeid betaalt de student 2,71% en de werkgever 5,2%, tegenover respectievelijk 13,07% en 24,92%. Bij flexi-jobs is er geen persoonlijke bijdrage, maar betaalt de werkgever wel een bijdrage die werd opgetrokken tot 28%.”
“Door de veralgemening van studentenjobs en flexi-jobs én een verdere verlaging van de patronale bijdrage graaft de regering zelf een put in het budget van de sociale zekerheid die overeenstemt met wat de pensioenhervorming zou moeten opleveren”, vervolgt Malay. “De regering steekt zelf het vuur aan dat ze beweert te willen doven en vermindert de levenskwaliteit van de werknemers. Die moeten langer en flexibeler werken. Uiteindelijk zijn het de toekomstige gepensioneerden die betalen voor de lagere sociale bijdragen van de werkgevers.”
En jij
Hoe kijk jij naar de financiering van de sociale zekerheid?
Hoe kunnen we die inkomsten duurzamer maken? Laat het ons weten op vakbeweging@acv-csc.be
