De kern van de stilstand ligt bij de begroting, waarover de regering maar geen akkoord vindt. Ze heeft zichzelf nog 50 dagen gegeven. Door het uitblijven van een akkoord zullen een aantal hervormingen die de regering-De Wever op het oog heeft, zoals de pensioenmalus, de meerwaardebelasting en de versoepeling van de nachtarbeid niet kunnen ingaan op 1 januari 2026 zoals voorzien.

Begroting met spuug en paktouw

Al sinds februari is duidelijk dat de federale begroting met spuug en paktouw aan elkaar hangt. Meer dan één derde van het beoogde resultaat is gebaseerd op fictieve terugverdieneffecten, terwijl er wél harde besparingen zijn doorgevoerd: ruim 12 miljard euro wordt weggesneden uit de sociale zekerheid en publieke diensten. Tegelijkertijd werden de defensiebudgetten fors verhoogd, en bleek al snel dat de economische situatie een pak volatieler is dan ingeschat.

Volgens de Europese begrotingsregels moet België tegen 2029 een structurele verbetering van zijn begrotingstekort realiseren. Om aan de minimale voorwaarden te voldoen moet de regering op zoek naar meer dan 10 miljard euro. De eerste minister lijkt er momenteel niet beter op te vinden dan alle voorstellen uit de regeringsonderhandelingen – al dan niet licht aangepast – terug op te warmen. Centraal staan aanpassingen aan de index, besparingen in de gezondheidszorg, hogere btw en strengere maatregelen voor langdurig zieken.

Met daarnaast schuchtere ballonnetjes van centrumlinkse partijen die momenteel snel weer leeg lopen: een miljonairstaks invoeren, ingrijpen op managementvennootschappen, ... Heel tastbaar is het nog niet. Behalve dat blijkbaar alle grote verworvenheden die zijn aangekondigd bij de start van de regering – de redding van de index, middelen voor gezondheidszorg – morgen alweer op de schop mogen. Al valt dat nog te bezien, gelet op het verzet van de MR tegen belastingverhogingen. Een mooi schijnmanoeuvre om ondertussen meer binnen te halen in ruil voor maatregelen die hun doelgroep niets kunnen schelen. Wie een aandelenportefeuille van enkele miljoenen heeft, ligt niet wakker van de btw of de index.

-//-

“Waar de regering het minst van wakker lijkt te liggen zijn de terugvallende inkomsten.”

_

Waar de regering nog het minst van wakker lijkt te liggen zijn de terugvallende inkomsten. Alleen al de beleidskeuzes van deze regering – ten opzichte van de vorige regering – verklaren 9 miljard euro minder inkomsten. Zo is een extra gat van 10 miljard euro natuurlijk snel gemaakt.

Tegenvoorstellen

Aan tegenvoorstellen nochtans geen gebrek. Er is een waslijst aan voorstellen die we als vakbond berekend hebben en blijven lanceren, van de inperking van excessieve bedrijfssteun (lees het artikel op blz. 14-15), tot het regulariseren van de bijdragen op allerhande schijnstatuten. Die voorstellen worden onderbouwd door een hele resem internationale aanbevelingen.

Maar of de regering wil luisteren is maar de vraag. Dat de eerste minister met zijn asociale voorstellen kwam na de uitermate succesvolle manifestatie van 14 oktober toont dat bijkomende acties nodig zijn om de druk op te voeren. Met ons November Appel – de stakingsacties van 24 tot 26 november – blijven we op de nagel kloppen dat andere opties mogelijk zijn.

Zomerakkoord in de slipstream

Omdat elke maatregel een budgettaire consequentie heeft, zijn ook alle maatregelen uit het zomerakkoord nu aan de besprekingen vastgeplakt. Nachtwerk en overuren, pensioenmalus en eerste loopbaanjaar. Alles hangt in de lucht en niemand steekt over tot de andere het doet. En doorheen de discussies zweeft ook het vraagstuk wat er zal gebeuren met de beloofde belastingverlaging. Een verlaging waarvoor eigenlijk geen geld is, maar die men toch koste wat kost wil doorvoeren.

Wat ligt er dan nog op tafel? Dat blijft koffiedik kijken. We zijn hier al uitvoerig ingegaan op de problemen die de voorgestelde pensioenmaatregelen veroorzaken voor vrouwen en lage inkomens. En ook op de onrechtvaardigheden en negatieve impact van de arbeidsmarkthervormingen zoals bij nachtwerk. Wat dat nachtwerk betreft blijkt intussen dat de Raad van State ons volledig gelijk geeft op het vlak van discriminatie, wettigheid en het gebrek aan motivering. Voor de pensioenwetgeving moet de regering nog een advies aan de Raad van State vragen. Ook daar valt te verwachten dat de Raad van State met kritische opmerkingen zal komen die de regering niet graag zal horen. Maar wat de Raad van State ook zegt, het is een teken van deze tijd dat politici juridische adviezen en regels voor zichzelf steeds vaker negeren. Het valt dus af te wachten of de opmerkingen ook leiden tot oplossingen.

Een troostprijs is dat ook maatregelen zoals de uitbreiding van de flexi-jobs verstrikt zitten in de besprekingen. Gezien de verwachte negatieve impact op stabiele tewerkstelling geen groot verlies, al is van afstel voorlopig geen sprake.

Sociaal overleg: sectoren aan zet

In opvolging van het zomerakkoord werden eind oktober de cao’s over landingsbanen, tijdelijke werkloosheid en medisch SWT getekend. Opgedeeld in twee periodes, tot 30 juni 2029. We overbruggen daarmee dus de legislatuur. Over de landingsbanen lees je hier meer.

Daarmee kunnen de sectoren nu aan de slag in de sectorale onderhandelingen. Ook daar speelt de huidige politieke impasse echter een verstorende rol. De fiscale behandeling van maaltijdcheques bijvoorbeeld hangt nog vast in een bespreking met een reeks andere fiscale bepalingen. Zonder wetsaanpassing is er geen compensatie voor werkgevers die het maximumbedrag aanbieden, maar ook geen fiscale vrijstelling voor werknemers bij maaltijdcheques boven de 8 euro. Het valt te bezien of dit nog voor het einde van het jaar wordt geregeld, al verandert het nieuws met de dag en lijkt een oplossing in de maak.

-//-

“Door de beleidskeuzes van deze regering zijn er 9 miljard euro minder inkomsten.”

_

De dreiging van de aanpassing aan de indexmechanismen – die gebaseerd zijn op sectorale afspraken – of van een indexsprong helpt het sociaal overleg ook niet vooruit. Het is bijzonder cynisch dat minister van Werk Clarinval (MR) net nu de sociale partners heeft gevraagd om een ‘nieuw evenwicht’ tussen loonnorm en index samen te bekijken. Al moet gezegd dat de minister van Werk zich nog niet heeft getoond als een minister van sociaal overleg en verzoening. Zeker niet na zijn laatste uitspraken over werkzoekenden waar hij eerst onterecht het ACV beschuldigde van verkeerde informatie door te geven om zich vervolgens te klein te tonen om excuses aan te bieden.

Recht geschiedde?

Europees kwam er recent gelukkig wel positief nieuws. Op 11 november heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie de Europese richtlijn over de minimumlonen herbevestigd, tegen het beroep van Denemarken en het kritische advies van de auditeur in. Na alle aanvallen op het sociaal beleid, betekent dit een opsteker voor wie een socialer Europa genegen is en kan het ook onze strijd naar vrije collectieve onderhandelingen versterken.

Het is een veeg teken dat we als overlegvakbond moeten rekenen op de rechter, maar in december liggen ook nog belangrijke zaken voor bij het Grondwettelijk Hof, onder meer over de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. Laat ons hopen dat de rechters ook daar de juiste keuzes maken.