WORKERS MEET WORKERS /
Internationale uitwisseling militanten uit de kledingsector
TEKST Noëmi Plateau / FOTO’S Noëmi Plateau (WSM), CLC, CCAWDU / 10 september 2025 / leestijd 4 minuten
ACV Puls en WSM organiseerden een internationale uitwisseling van militanten uit de kledingsector. Militanten die in België aan de slag zijn konden in Cambodja met eigen ogen zien en ervaren in welke omstandigheden werknemers die aan het begin van de productieketen staan moeten werken. “Wat opviel is dat de basis van vakbondswerk universeel is: we strijden allemaal voor dezelfde rechten”, zegt de Antwerpse militante Stella Agbenyo.
STELLA AGBENYO
“Ik ben 44 jaar en werk al zeven jaar in de Primark in Antwerpen. Ik kan niet tegen onrecht en ben niet bang om mijn mening te uiten. Vorig jaar vroegen ze of ik vakbondsafgevaardigde wilde worden. Ik geloof dat er voor elk probleem wel een oplossing is.”
THEAV SREYA
“Ik ben 39 jaar en werk reeds vijftien jaar in een fabriek in Phonm Penh die kleren voor Primark maakt. Ik ben syndicaal actief. Er is nog veel werk, maar ik ben blij met wat we al bereikt hebben. Ik blijf me inzetten om de arbeidsrechten te verbeteren.”
Stella Agbenyo, die in de Antwerpse Primark-vestiging kleren aan de man brengt, was één van de ACV Puls-militanten die mee de uitwisselingsreis maakte. “Voor ik naar Cambodja ging vroeg ik me vooral af hoe het zit met de arbeidsomstandigheden in de fabrieken. In onze Antwerpse winkel zien we kleren binnenkomen uit Bangladesh, India, Cambodja… maar we weten nauwelijks wie deze kleren maakt en in welke omstandigheden. Ik wou er ook achter komen hoe het vakbondswerk in Cambodja georganiseerd is, en of werknemers er hun stem kunnen laten horen, zoals wij hier.”
Confronterend
“De reis heeft me veel inzichten gegeven. Sommige gesprekken waren erg confronterend. Verhalen over lange dagen, lage lonen en de strijd voor menswaardige arbeid raakten ons diep. In workshops doken we samen met Cambodjaanse militanten verder in thema’s die ook bij ons heel actueel zijn: recht op vrij vakbondswerk, leefbare lonen, veilige werkomstandigheden, sociale bescherming en klimaatrechtvaardigheid. De uitwisseling maakte duidelijk hoe noodzakelijk internationale solidariteit is en hoe sterk we staan als we die band blijven opbouwen. In België zijn vakbonden stevig verankerd. In Cambodja is de realiteit heel anders, vakbonden hebben het erg moeilijk. Toch hebben ze in korte tijd al indrukwekkende stappen gezet. Zo is het minimumloon gestegen van 40 naar 208 dollar. Maar een leefbaar loon ligt er rond de 530 dollar, nog werk op de plank dus.
-//-
“Moeders zijn niet meer welkom op de werkvloer"
_
Grote uitdaging
De ontmoeting met de Cambodjaanse Theav, die ook voor Primark werkt, zal me altijd bijblijven. Vanaf het eerste moment voelde ik me verbonden met haar. Zij is eigenlijk een rechtstreekse collega, maar dan aan het begin van de productieketen. Haar verhalen over de werkomstandigheden in de fabriek maakten me boos. Zo hoorde ik dat vrouwen die moeder worden soms niet meer welkom zijn op de werkvloer. En de lonen zijn veel te laag voor het harde en lange werk dat ze verrichten.
Nu ik de gezichten heb gezien achter die kleding, voel ik een nog sterkere drang om in actie te komen. De grote uitdaging blijft: hoe kunnen we onze bedrijven overtuigen om hun verantwoordelijkheid te nemen voor hun productieketen?”
Bezoek aan kledingfabriek waar kleren gemaakt worden voor Inditex, Mango en C&A. “Dit is één van de betere fabrieken, maar toch stel je je vragen bij de arbeidsomstandigheden.”
~ An Willems, The Fashion Store / ACV Puls
In een workshop over klimaatverandering en ‘just transition’ kwam de kledingafvalberg ter sprake. “Ik kan er niet bij dat er zoveel oude kleren in landen zoals Chili, Ghana, Kenia… worden gedumpt.”
~ Nathalie De Munck, WE fashion/ ACV Puls
Een bezoek aan Silk Island leerde hoe de zijdeproductie in Cambodja al eeuwen teruggaat.
Bezoek aan de Internationale Arbeidsorganisatie in Genève met Cambodjaanse vakbondsmilitanten – In Cambodja werkt 88% in de informele sector.
De IAO zet programma’s op rond sociale bescherming en toegang tot arbeidsrechten.
Ontmoeting met lokale vakbonden CLC - CCAWDU “Als werkgevers er achter komen dat iemand bij de vakbond zit, kan die persoon ontslagen worden.”
~ Jens De Vos Calluy, C&A / ACV PULS
Bezoek aan de Killing Fields en het S-21 museum – “De gruwel onder het regime van de Rode Khmer is 50 jaar later nog heel voelbaar.”
~ Koen Roosen, Secretaris ACV Puls
RECHTVAARDIGE TRANSITIE VOLGENS JOU
De mode-industrie maakt winst ten koste van mensen en planeet. Werknemers worden uitgebuit en het milieu zwaar belast. Dat moet anders. Maar hoe?
Wat betekent een rechtvaardige transitie voor jou? Ga naar https://manifesto.cleanclothes.org/ en deel jouw mening. Zo help je mee aan een gezamenlijke visietekst van de internationale Schone Kleren Campagne.
