De begroting hing van bij de start met spuug en paktouw aan elkaar. Onrealistische terugverdieneffecten moeten tegen 2029 voor verlossing zorgen, maar de rekening klopt nu al niet meer. Economische tegenwind met een wispelturig Amerikaans handelsbeleid en de plotse gulheid richting defensie kunnen niet weggepraat worden met de fictie dat mensen hun inkomen en werkzekerheid ontnemen de economie zal doen boomen.

Bijkomende besparingen

Er is een bijkomende besparing van 8 tot 10 miljard euro nodig om het traject aan te houden. De liberale brulboei Bouchez stelt zelfs een besparing van 20 miljard voorop. Voorstellen die circuleren: een indexsprong, hoger remgeld, tragere groei voor de gezondheidszorg, strengere controle op langdurig zieken en een btw-verhoging. Tegelijk verdwijnen door eerdere regeringsbeslissingen tegen 2029 minstens 8 miljard aan inkomsten. In plaats van te snoeien in uitgaven zou beter naar de inkomstenzijde worden gekeken.

Adviezen over Zomerakkoord

In haar Zomerakkoord legde de regering eerste voorstellen neer voor arbeidsmarkthervormingen en de invoering van een reeks pensioenmaatregelen. De regering wil de arbeidsmarkt verder ‘flexibiliseren’ – een duur woord voor het afbouwen van bescherming van arbeidstijd. De tweede set maatregelen wil vervroegd pensioen financieel ontmoedigen. Beide lagen ter advisering voor in respectievelijk de Nationale Arbeidsraad en het beheer van de Federale Pensioendienst. Die adviezen zijn afgerond en de bal ligt nu terug bij de regering. Het is voor beide dossiers nog wachten op wat de Raad van State er over te zeggen heeft. De eindmeet ligt vóór het einde van dit jaar.

-//-

“De regering organiseert sociale dumping.”

_

Stok om mensen langer te doen werken

De werkgevers steunen het vakbondsstandpunt dat het sociaal akkoord over landingsbanen moet worden gerespecteerd. Dat betekent geen beperkt fictief loon voor de landingsbaan voor wie werkt tot het pensioen – wat zou leiden tot een lagere pensioenopbouw – en geen opname van de landingsbaan in de CAP. Verder zijn we echter niet geraakt, waardoor we als vakbonden een uitgebreid verdeeld advies hebben uitgebracht.

Volgens de Federale Pensioendienst is het pakket maatregelen dat op tafel ligt technisch en juridisch niet uitvoerbaar vanaf januari 2026. Een kleine bom zou je denken, genoeg om een minister te doen aarzelen. Maar nadenken over de haalbaarheid lijkt beleidsmatig geen vereiste meer. Wat er ook beslist wordt, in 2026 dreigt de chaos.

De voorgestelde maatregelen bevatten drie kernluiken: strengere werkvoorwaarden, een pensioenmalus en nieuwe toegangsvoorwaarden tot vervroegd pensioen. Zo wordt de definitie van een loopbaanjaar gewijzigd naar 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen, met terugwerkende kracht. Zorgperiodes, ziekte en onvrijwillige inactiviteit worden onvoldoende erkend, waardoor vooral vrouwen met gefragmenteerde loopbanen pensioenrechten verliezen. Die retroactieve toepassing druist in tegen het vertrouwens- en rechtzekerheidsbeginsel, en maakt het onmogelijk om de gevolgen van loopbaankeuzes nog correct in te schatten.

De pensioenmalus treft vooral deeltijders, vrouwen en werknemers met zware jobs. Wie op 63 jaar met vervroegd pensioen wil, riskeert tot 20% verlies op het pensioenbedrag. De malus komt bovenop de correctie voor onvolledige loopbanen, waardoor vervroegd pensioen een luxeproduct wordt. De ziektecorrectie die de regering uitwerkte is broddelwerk: werknemers die na ziekte progressief hervatten, worden strenger gestraft dan wie voltijds ziek blijft. Het eerste loopbaanjaar wordt dan weer niet correct meegeteld, wat jonge werknemers ontmoedigt om snel te starten.

Vanaf 2031 wil de regering het aantal gelijkgestelde dagen beperken tot 20% van de loopbaan. Zorgverloven en ziekte zouden worden uitgezonderd, maar reglementaire teksten ontbreken nog. Bij de 20% laagste inkomens verliest 42% van de werknemers hierdoor pensioenrechten. De impact is het grootst bij precaire loopbanen, deeltijders en langdurig zieken.

Afbraak werknemersrechten

De geplande hervormingen op het vlak van arbeidsrecht, gebundeld in een wet diverse bepalingen, liggen ter advies voor in de Nationale Arbeidsraad. Hierover werd op geen enkel punt consensus bereikt met de werkgevers. Op sommige punten leek een compromis nog mogelijk, maar minister van Werk Clarinval (MR) blokkeerde dat door uitstel van advisering te weigeren.

De vakbonden hebben de regering dan ook gewezen op de afbraak die ze organiseert. De bepalingen in deze wet beperken het collectieve én individuele beschermingsniveau van werknemers. Voor deeltijders verdwijnt de 1/3-minimale arbeidsduur, terwijl in andere hervormingen de werkvereisten voor toegang tot bepaalde socialezekerheidsrechten net worden verstrengd. Tegelijk wordt de arbeidsduur van een aantal werknemers verlengd via overuren, zonder bijkomende sociale rechten. En een aantal werknemers die nachtwerk doen verliezen zelfs bij wet recht op loon en dus op sociale rechten. Tot vandaag kon dit enkel via sociaal overleg. De regering organiseert sociale dumping is de enige conclusie.

De werkgevers gaan nog verder. Ze willen vrijwillige overuren zonder inhaalrust toestaan, goed voor 503 tot 594 uren per jaar, en tegelijk fiscale voordelen behouden. Bovendien willen ze de uitzonderingsmaatregelen voor nachtwerk uitbreiden naar meerdere paritaire comités (202.01, 119, 100 en 200, 140.03 en PC 149.04) en de vakbonden omzeilen voor avondwerk zonder nachtprestaties.

Daarnaast suggereert de minister van Werk ook nog om de proefperiode opnieuw in te voeren: de opzeg zou de eerste zes maanden beperkt worden tot één week. De werkgevers zitten daarover niet op één lijn, waardoor advisering vastloopt. En het voorstel om de arbeidstijd te annualiseren – een draak van een idee volgens het ACV – verdient minstens een grondig debat.

Akkoord over minimumloon onder druk

De sfeer in het sociaal overleg is dus verre van ideaal. Na het dossier van de proefperiode hebben de werkgevers ook de gesprekken over het mobiliteitsbudget stilgelegd. En ze weigeren nu ook het afsprakenkader voor het minimumloon te respecteren. In april 2026 is een derde verhoging voorzien van 35,70 euro bruto (ongeveer 50 euro netto door de gelijktijdige versterking van de fiscale werkbonus). Maar de regering houdt voorlopig de boot af, terwijl de werkgevers hun compensatie al op zak hebben.

-//-

Door het aantal gelijkgestelde dagen te beperken tot 20% van de loopbaan, zou 42% van de laagste inkomens – precaire loopbanen, deeltijders en langdurig zieken – pensioenrechten verliezen.

_

Flexi-jobs

De uitbreiding van de flexi-jobs is geadviseerd en gaat nu naar de tweede lezing. Volgens de laatste cijfers zijn er al 180.000 flexi-jobbers per kwartaal. Er zou een studie komen van het Planbureau, al is de vraag hoe de onderzoeksvraag wordt geformuleerd. De Raad van State wijst er expliciet op dat het optrekken van het fiscaal plafond samen met de verbreding neerkomt op staatssteun. Toch blijft het kabinet-Jambon daarover bochtenwerk afleveren. Opt-outs afsluiten vóór de uitbreiding naar nieuwe sectoren is moeilijk, maar kan geprobeerd worden. Of alle bestaande opt-outs verlengd worden is nog onduidelijk – wat opnieuw toont hoe weinig respect deze regering heeft voor gemaakte cao-afspraken.

Re-integratie langdurig zieken

De wet over de re-integratie van langdurig zieken is in tweede lezing goedgekeurd en gaat nu naar het Parlement. Dat betekent dat de eerste responsabiliseringsmaatregelen ingaan vanaf 1 januari, mogelijk aangevuld in de begrotingsronde.