ACTUEEL /
Mensen sneller opzij
TEKST Maarten Gerard / FOTO Jirsak / 17 december 2025 / leestijd 7 minuten
Applaus van velen voor het zogenaamde staatsmanschap van de eerste minister, gewoon omdat er een akkoord over de meerjarenbegroting is. Het zegt veel over de appreciatie van onze politieke beleidsmakers dezer dagen dat de lat zo laag ligt, want een echte doorlichting roept veel vragen op, budgettair én naar ideologische keuzes.
Het hing vorig nummer nog in de lucht, maar het akkoord over de meerjarenbegroting kwam er dan toch. Het had er al begin oktober moeten liggen, maar men bleef maar rondjes draaien. Op een bepaald moment leek het zelfs alsof heel de regering zou kapseizen. Al was de kans daarop altijd al klein. We lijsten verder in dit nummer de maatregelen op voor zover al bekend, samen met de zogenaamde losse eindjes van het zomerakkoord. Die laatste zijn intussen al een heel rafeltouw geworden. ‘Voor zover’, want hoewel men vlak voor de nationale staking graag uitpakte met een zogenaamd volledig akkoord, bleek dat de inkt daarna bijzonder traag droogde. Intussen weten we meer, maar blijft ook nog veel onduidelijk. Omdat men het toch niet zo eens is als men verkondigde? Of nog erger, omdat men eigenlijk nog altijd niet goed weet wat men beslist heeft en hoe dat dan moet werken? Dan hebben we het natuurlijk over de dubbele indexsprong die in Newspeak de ‘centenindex’ moet heten. Ook hierover lees je meer verderop in dit nummer.
Bijpassing door werknemers
De regering koos er alvast voor om zich niet te veel te baseren op internationale aanbevelingen en geëvalueerd beleid, maar koos er weer voor om in de eerste plaats de bijpassing bij de werknemers te halen. Naast de indexmaatregelen en de btw- en accijnsverhogingen valt op dat bijna 2 miljard euro moet komen van het beleid voor langdurig zieken. De hoofdbrok, of eigenlijk de enige budgettaire focus, ligt bij een verdere aanscherping van de controles via een jaarlijkse hercontrole van invaliden en een controle op de artsen en ziekenfondsen zelf. Met het risico dat controles een doel op zich worden of dat het uitblijven van effect een stok wordt om mee te slaan richting ziekenfondsen. Met daarnaast wel een reeks van maatregelen en projecten die worden uitgerold, maar telkens zonder budget en dus met veel vraagtekens. En daartussen ook een piste om de definitie van arbeidsongeschiktheid aan te passen. Als we niet genoeg mensen gezond kunnen houden, veranderen we gewoon wat ziek zijn is, opgelost!
-//-
“Van werkbaar werk en een verplichting tot het aanbieden van aangepast werk is geen spoor te bekennen in de re-integratieplannen van de regering.”
_
Geen spoor van werkbaar werk en aangepast werk
Daar komen de maatregelen rond re-integratie bovenop die al aangekondigd waren bij de start van de regering en die normaal eind december in het parlement passeren. Het gaat dan om het inkorten van de dagen zonder ziektebriefje naar 2 dagen, het wegvallen van het gewaarborgd loon bij progressieve hervatting, de verlenging van de periode voor het opnieuw krijgen van gewaarborgd loon bij herval naar 20 weken, het verhogen van de sancties voor langdurig zieken doorheen het terug-naar-werkproces én het versnellen van de mogelijkheid van ontslag om medische reden van 9 naar 6 maanden. Van werkbaar werk en een verplichting tot het aanbieden van aangepast werk is geen spoor te bekennen.
Het familiekrediet wordt dan nog wel geopperd als maatregel en komt ook versterkt uit de begrotingsdiscussies. Maar hoewel verdienstelijk en belangrijk om alvast moederschapsrust en/of geboorteverlof uit te breiden met een week, kan dat moeilijk het tegengewicht zijn voor een te zware loopbaan.
Kortom het wordt makkelijk om mensen opzij te zetten en vervolgens moeten die ook nog eens strenger gecontroleerd worden. Als ze werknemer zijn tenminste, want enkel voor hen wordt de sanctie op de uitkering verhoogd naar 10%. Voor zelfstandigen hoeft dat blijkbaar niet want die hebben al ‘teveel last met de administratieve last die met ziekte gepaard gaat’.
Fiscale hervorming
Het begrotingsakkoord bevestigt de verdere uitrol van de fiscale hervorming, maar voorziet wel in een aantal aanpassingen. De belastingvrije som zal systematisch worden verhoogd, maar de laatste stap – van 1 miljard euro – wordt doorgeschoven naar 2030. De werkbonus zal al licht aangepast worden vanaf 2026 conform het afsprakenkader over het minimumloon met de verhoging van 35,70 euro bruto – 50 euro netto door de aanpassing van de fiscale werkbonus – voorzien op 1 april. De algemene verbreding wordt een jaar vervroegd naar 2028. Tegelijk gaan er ook een aantal andere maatregelen in. De fiscale aftrek voor het eerste en tweede kind wordt licht verhoogd, terwijl de andere niet meer geïndexeerd worden. Officieel is elk kind gelijk, officieus zijn grote gezinnen vooral niet welkom. Het huwelijksquotiënt wordt gehalveerd in vier stappen vanaf 2027. Ook het belastingvoordeel voor uitkeringen wordt verlaagd en in de werkloosheid verdwijnt het volledig in 2029.
Herinvoering proefperiode
Mensen sneller opzij zetten is deel van het flexibiliteitsverhaal van deze regering. Na in het zomerakkoord al de maximale opzegperiode beperkt te hebben tot 52 weken – tegen het akkoord over het eenheidsstatuut in – keurde de regering in eerste lezing ook de herinvoering van de proefperiode goed. Ook hier Newspeak voor een platte verlaging van de opzegvergoeding, die dan nog eens verkocht wordt als positieve maatregel naar jongeren. Wat helemaal niet klopt in het krappe arbeidsmarktverhaal dat de werkgevers zelf wel verkondigen.
Opheffing Federal Learning Account
Ook beslist in eerste lezing is de finale opheffing van de Federal Learning account, de tool die opleidingen en opleidingsrechten van werknemers moest registreren. Dat potje houden werkgevers duidelijk liever gedekt. Geen cijfers betekent dat geen controle mogelijk is. Uit de beschikbare cijfers nu blijkt vooral: amper tot geen opleiding voor veel werknemers.
-//-
Bijna 2 miljard euro moet komen van het beleid voor langdurig zieken.
_
Kortom er wordt weer vrolijk ingehakt op werknemersrechten allerhande. We zullen zien welke bijsturingen we alsnog kunnen afdwingen. Mogelijk eindigen we weer voor het Grondwettelijk Hof, net zoals voor de beperking van de werkloosheidsuitkeringen, waar binnenkort alvast over de schorsing van de overgangsmaatregelen wordt beslist. Om positief te eindigen, de begrotingsaanpassing voorziet alvast wat extra speelruimte voor de sociale economie door in plaats van 25 structureel 50 miljoen extra te voorzien vanaf 2026.
