ACTUEEL /
Met de botte bijl
TEKST Maarten Gerard / FOTO effective stock photos / 11 februari 2026 / leestijd 5 minuten
Eén jaar regering-De Wever en de weeffouten van de regering beginnen al scheuren te veroorzaken. Ondanks alle adviezen om rekening te houden met doorheen de jaren opgebouwde garanties en systemen om mensen te beschermen, is men met de botte bijl door de werkloosheid gegaan. Wanneer men nu ‘ontdekt’ dat mantelzorgers en niet-toeleidbaren volledig uit de boot vallen, is dat geen vergetelheid, maar een bewust misprijzen naar wie hulp nodig heeft. Dat wordt alsmaar duidelijker nu de riedel dat werkgevers de deuren zouden opengooien en iedereen aan het werk zou gaan, steeds zichtbaarder een fabel blijkt.
Zeggen dat de werkloosheid niet bedoeld is voor situaties van mantelzorg of voor mensen die niet-toeleidbaar zijn, is de realiteit ontkennen. Mantelzorg overkomt mensen: werknemers én werkzoekenden. Net daarom bestaat er een vrijstelling voor mantelzorg in de werkloosheid, al gaat die gepaard met veel te lage uitkeringen. Zowel de systemen van invaliditeit als van handicap hanteren voorwaarden die mensen met specifieke klachten vaak nooit kunnen halen. Net daarom zijn beschermingsuitkeringen er gekomen, dankzij de inspanningen van het ACV. Het ACV zal dan ook blijven duwen tot de regering effectief aanpassingen doorvoert die oplossingen bieden. En niet alleen voor deze groepen: er valt nog veel te corrigeren in het nieuwe werkloosheidssysteem.
Nog meer zuurs op komst
Het meeste moet trouwens nog komen. De wet diverse bepalingen rond nachtarbeid, het inperken van de opzegperiode en het beperken van de minimale arbeidsduur naar 1/10 is ingediend in het parlement en zal daar besproken worden, met het oog op een inwerkingtreding op 1 april. De wet rond de verbreding van de flexi-jobs loopt vertraging op en zou pas later in het parlement komen.
De pensioenmaatregelen wachten nog op het advies van de Raad van State. Ook daar zal nadien ongetwijfeld nog sleutelwerk nodig zijn. De vraag is of men naast globale botte hervormingen, ook hier blind zal zijn voor specifieke situaties waar al meermaals op gewezen is. Zo komen onthaalouders er momenteel extra bekaaid vanaf. Ook in de technische uitwerkingen toont men zich van de meest hardvochtige kant door deeltijds tijdskrediet van vóór 2011 niet te willen gelijkstellen voor de malus en het vervroegd pensioen.
-//-
“Zeggen dat de werkloosheid niet bedoeld is voor situaties van mantelzorg of voor mensen die niet-toeleidbaar zijn, is de realiteit ontkennen.”
_
Intussen is het KB verschenen dat het fictief loon bepaalt. Voor de pensioenen vanaf 1 januari 2027 worden periodes van tijdskrediet, SWT en werkloosheid die zijn ingegaan na 1 februari 2025 gelijkgesteld aan een beperkt fictief loon. Alleen landingsbanen die doorlopen tot de wettelijke pensioenleeftijd ontsnappen hieraan, dankzij het akkoord van de sociale partners. Op het vlak van het beperken van dagcontracten in de interim en van niet-afwervingsbedingen lijkt de minister van Werk met vage beloften vooral tijd te willen winnen. Het blijft ook afwachten wat er zal gebeuren rond annualisering en interimcontracten van onbepaalde duur.
Indexsprong is kost voor overheid
De programmawet moet ook nog in tweede lezing naar de regering. De dubbele partiële indexsprong is nog niet ter advies voorgelegd aan de sociale partners, althans niet het luik voor de werknemers in de privésector. Over de indexering van de uitkeringen hebben de sociale partners zich wel al mogen uitspreken. Ook werkgevers bleven daarbij doof voor de argumenten om minstens te differentiëren voor gezinsuitkeringen. Bij werknemers kon dat niet, terwijl dat in de adviezen namens de zelfstandigen blijkbaar wel mogelijk was. Een gebrek aan mentale flexibiliteit kan men de regering alvast niet verwijten. Standvastigheid en rechtvaardigheidsgevoel daarentegen?
Ook de Raad van State heeft zich inmiddels uitgesproken, al lijkt die zich niet bijzonder kritisch op te stellen. Ze toont zich alvast niet van haar sterkste rekenkant door te aanvaarden dat de regering zich kan beroepen op budgettaire noodzaak. De indexsprong zal, zelfs met de solidariteitsbijdragen van werkgevers, waarschijnlijk geld kosten aan de overheid. En uiteraard ook aan de werknemers.
Kwetsbare groepen in de kou
Intussen is de adviesvraag over de enveloppe voor kwetsbare groepen aangekomen in de Nationale Arbeidsraad. Dit is het schaamlapje voor het volledig opzijzetten van de welvaartsenveloppe ter vrijwaring van de uitkeringen. De grote ambitie was om de sociale partners hierbij te betrekken. In de praktijk moesten we maanden wachten om vervolgens op twee weken een advies te moeten afhaspelen.
De regering wil de inkomensvervangende tegemoetkoming voor alleenstaanden verhogen, meer werknemers toelaten als regelmatige in plaats van niet-regelmatige werknemer in de arbeidsongeschiktheid en de ziekte-uitkeringen voor samenwonende zelfstandigen gelijkschakelen met die voor werknemers. Hoewel elk van deze maatregelen op zich merites kan hebben, kan de regering niet hard maken dat dit, binnen het zeer beperkte voorziene budget, de meest kwetsbare groepen zijn.
En ondertussen blijkt dat de regering het overblijvende budget ook al heeft uitgedeeld voor verlanglijstjes van de verschillende partijen, en dat geld gaat niet naar de verbetering van de sociale uitkeringen en naar de meest kwetsbaren.
-//-
Sinds 1 januari 2026 kunnen werkgevers hogere maaltijdcheques van 10 euro toekennen, maar dat is geen verworvenheid.
_
Toegeven dat leeflonen en werkloosheidsuitkeringen momenteel tot de meest problematische uitkeringen behoren op het vlak van armoederisico lijkt taboe. Integendeel, de regering neemt maatregelen die deze groepen nog verder de put induwen. Bij de leeflonen worden de voorwaarden voor samenwonenden aangescherpt, waardoor studerende kinderen of ouderen ten laste nog zwaarder doorwegen en pijnlijke armoedesituaties verder worden aangescherpt. Het vergt weinig verbeelding om te zien hoe sommigen dergelijke principes maar al te graag zouden doortrekken naar de werkloosheid.
Wat met sectoraal overleg?
Intussen maken we een eerste analyse van het sectoraal overleg. Dankzij de inspanningen van vele ACV-onderhandelaars zijn heel wat eerbare akkoorden gesloten. Maar dat het bergop fietsen is, blijkt duidelijk uit het feit dat het in heel wat sectoren niet lukt om met de werkgevers tot een akkoord te komen. In tegenstelling tot wat sommige politici beweren, verhogen maaltijdcheques zichzelf niet. Voor werkgevers is het comfortabel achteroverleunen met de stringente loonnorm en het leeghalen van onderhandelingsmaterie uit het sociaal overleg. Later deze maand kennen we ook de nieuwe cijfers over hoe fictief onze loonhandicap nu werkelijk is.
