Het ACV tekende naar goede gewoonte present met een sterke delegatie onderhandelaars, vertelt voorzitter Ann Vermorgen: “Dat is essentieel om ons sociale model te beschermen, om internationale normen te beïnvloeden en een eerlijker mondiaal speelveld te creëren. Hoe sterker de normen wereldwijd, hoe minder we een race to the bottom voeren en hoe beter we ook Belgische werknemers en hun tewerkstelling beschermen.”

Een belangrijke inzet van de conferentie was het verdrag rond platformwerk, dat op 12 juni bij stemming werd aangenomen. Martin Willems, de verantwoordelijke voor ACV United Freelancers, kwam in de discussies tussen om de belangen van de inmiddels 40.000 maaltijdbezorgers en andere platformwerkers in ons land te behartigen.

“Het verdrag is een stap voorwaarts voor de gezondheid en veiligheid van de platformwerkers wereldwijd: het maakt dat het algoritme en je loon transparanter worden, dat je voor kosten vergoed wordt en dat de account niet zomaar ongegrond gedeactiveerd wordt.” Willems spreekt van een gevecht van lange adem: “We moeten ons sociaal model blijven verdedigen. Als men morgen weer de slavernij wil invoeren, komen we daar toch ook tegen op?”

Genderdiscussie krijgt stokken in de wielen

Genderexperte van het ACV Marte Billen nam voor de eerste keer deel aan de onderhandelingen, samen met Bénédicte Vellande van ACV Voeding & Diensten.. Haar commissie behandelde een ‘transformatieve agenda’ die gendergelijkheid in de arbeidswereld versneld moet realiseren. “Want nog steeds verdienen vrouwen minder, werken ze vaker in ondergewaardeerde sectoren, nemen ze veel meer zorg voor het huishouden op zich en hebben ze minder doorgroeikansen dan mannen. Vrouwen worden ook vaker blootgesteld aan psychosociale risico’s en spier- en skeletaandoeningen. Ook krijgen ze vaker met geweld en intimidatie te maken op de werkvloer.” Zes pijlers werden bediscussieerd: gelijke verloning, betaald zorgverlof, werkgelegenheid en levensbreed leren, investeren in zorg, onderwijs en gezondheidszorg, een gelijke toegang tot werk en voorkomen van geweld en intimidatie op de werkplek.

“Het was 15 jaar geleden dat we gendergelijkheid nog apart behandelden”, vertelt Marte. “Uiteraard zijn er verdragen geweest die zich richten op sectoren met veel vrouwen en zo grote verbeteringen brachten, denk aan de conventie rond huisarbeid. Maar het is ook belangrijk om het boven specifieke sectoren te tillen. Je merkte in de discussies meteen hoe beladen de term ‘gender’ is in bijvoorbeeld de Golfstaten en Afrika. Als vakbonden spreken we een strategie af waarmee we zoveel mogelijk inclusiviteit willen afdwingen.” Zowel Martin Willems als Marte Billen als Piet Van den Bergh, die technisch adviseur was in de groep die als opdracht had tot een tekst te komen ter verbetering van het tripartite overleg, hekelen overigens de prominent conservatieve reflexen van de Verenigde Staten. Van den Bergh: “De VS wilden klimaatverandering, sociale rechtvaardigheid, gender… uit alle teksten weren. Gelukkig konden ze amper op bijval rekenen.”

Handhaving vereist, ook vanuit België

Om er toezicht op te houden dat de landen die de verdragen ratificeren de normen ook effectief toepassen in hun land, is er een aparte commissie, die van het Toezicht op de Toepassing van de Normen (CAS). Jaarlijks worden een aantal lidstaten tot de orde geroepen en ‘uitgenodigd’ om met de hulp van de IAO de situatie in hun land te verbeteren. Het kan gaan van ‘technische assistentie’ bij de wetgeving tot een high level missie waarbij zowel vertegenwoordigers van vakbonden als werkgeversorganisaties als regeringen ter plaatse gaan bijsturen. Ann Vermorgen nam de rol van woordvoerder op voor alle werknemersorganisaties aanwezig op de conferentie en onderhandelde de long- en shortlist van landen die in de CAS aan bod kwamen en de gevolgen die eraan worden gekoppeld.

Op de lijst stonden drie landen met uitroepingstekens, ‘dubbele voetnoot’ in het jargon: Eritrea – vanwege de door de overheid georganiseerde dwangarbeid –, Mali – waar kinderen worden ingezet voor goudwinning, drugshandel en als strijdkrachten in conflicten – en Rusland – omwille van de schendingen tegen de vakbondsvrijheid en het recht op vakbondslidmaatschap. Verder kwamen onder meer schendingen aan bod in landen als Argentinië, Nigeria en Panama. Meerdere van deze landen zijn ook aangeduid op de jaarlijkse Global Rights Index als landen waar werknemers- en vakbondsrechten het voorbije jaar danig zijn verslechterd. De Panamese vakbondsvertegenwoordigers benadrukten op de conferentie meermaals dat ze bij terugkeer van de conferentie vreesden gearresteerd en opgesloten te worden omwille van hun deelname. Aan Myanmar en net als vorig jaar ook Wit-Rusland werd een aparte zitting gewijd.

Tijdens de afsluitende plenaire vergadering van de CAS onderstreepte Ann Vermorgen het belang van het toezichtssysteem en waarschuwde voor de gevolgen van besparingen bij de IAO. “Zonder supervisie wordt ons mandaat hol. Natuurlijk blijven we sterke conclusies maken: kinderarbeid en dwangarbeid moeten de wereld uit. De landen nemen gezamenlijk en vrijwillig de normen aan, de opvolging vereist dan ook de volle aandacht van alle leden van de IAO. Ook België moet hier zijn rol spelen.”

De 10 gevaarlijkste landen voor werknemers in 2026

Het Internationaal Vakverbond (IVV) stelde tijdens de conferentie haar Global Rights Index¹ voor, het rapport over respect voor rechten van werknemers en syndicale rechten wereldwijd. Dit werd aan het publiek gepresenteerd met een spraakmakende video die de ergste 10 landen voor werknemers in beeld bracht:

• Argentinië: de regering valt vakbonden aan en ontmantelt burgerlijke vrijheden.

• Wit-Rusland: werknemers die klacht indienen, worden met dwangarbeid tegen geen of een laag loon bedreigd.

• Egypte: 14 vakbonden worden geweerd.

• Eswatini: een autoritair regime waar werknemers in angst leven, war geen sociale dialoog of verantwoording is.

• Myanmar: 69 syndicalisten in de gevangenis, meer dan 7.000 burgers gedood.

• Nigeria: de politie viel met geweld het hoofdkantoor van de vakbonden binnen.

• Panama: de regering wakkert criminalisering van vakbondsleiders aan en legt organisaties het zwijgen op.

• Ecuador: vakbonden worden gecriminaliseerd, online in de gaten gehouden en het recht om te protesteren wordt er hardhandig neergeslagen.

• Tunesië: afschaffing van loononderhandelingen in het kader van collectieve onderhandelingen door een stemming in het parlement.

• Turkije: verbod op een wettelijke staking enkele uren voor aanvang, zogezegd om ‘de nationale veiligheid te beschermen’. 

1. https://www.ituc-csi.org/global-rights-index

Platformwerkers worden in het ACV ondersteund door ACV United Freelancers.
Meer info op: https://www.hetacv.be/united-freelancers Je vindt er een FAQ met heel wat info, tools voor koeriers, gratis webinars en kan er terecht bij een helpdesk.

Historisch IAO-verdrag voor platformwerkers: cruciale rol van toezicht op arbeidsnormen:
https://www.hetacv.be/actualiteit/nieuws-en-persberichten/newsdetail/2026/06/12/historisch-iao-verdrag-voor-platformwerkers--cruciale-rol-van-toezicht-op-arbeidsnormen