MOBILITEIT /
Nood aan beweging in de mobiliteit
TEKST Matthijs Driesen / FOTO Karolis Kavolelis / 10 september 2025 / leestijd 4 minuten
Elk jaar tussen 16 en 22 september viert Europa de Week van de Mobiliteit met als motto ‘Mobiliteit voor iedereen’. Vrijwilligers, gemeentes en mobiliteitsorganisaties over heel Europa en Vlaanderen organiseren evenementen en acties om duurzame mobiliteit te promoten.
Sommige gemeenten en steden organiseren een autoloze zondag. Zo is het hele Brusselse Gewest op zondag 21 september van 9.30 u. tot 19 u. gesloten voor motorvoertuigen. Maar er zijn ook heel wat kleinschalige initiatieven, waar je zelf de aanzet toe kan geven. Zo kan je bijvoorbeeld bij je gemeente een aanvraag doen om je straat voor één dag om te vormen tot een speelstraat. Of afspreken om tegels te wippen. Door een straattegel te verwijderen en in de vrijgekomen ruimte een plant te zetten onthard je de straat, vergroen je het straatbeeld en zet je op die manier aan tot meer wandelen en fietsen. Om deelmobiliteit ingang te doen vinden, kunnen gemeenten en bedrijven testmomenten organiseren, waarbij inwoners of werknemers een testrit kunnen maken met deelfietsen of -wagens.
Elke dag aanschuiven
Die extra aandacht voor hoe je mobiliteit beter kan organiseren blijft nodig door de complexiteit ervan. Mobiliteitsbeleid hangt immers samen met gezondheid, ruimtelijke ordening, economie, … De problemen blijken niet eenvoudig op te lossen. Neem nu de files. Na de korte terugval tijdens en door de covidcrisis, gaat het opnieuw van kwaad naar erger. Uit cijfers van het Vlaams Verkeerscentrum blijkt dat er niet langer alleen een fileprobleem is op dinsdag en donderdag, de voorkeursdagen voor veel mensen om naar kantoor te gaan. Op maandag is het aantal filekilometers exponentieel toegenomen, met als vermoedelijke oorzaak dat werknemers dan terug vaker naar kantoor gaan. Ook in de weekends slibben de wegen steeds vaker dicht.
Aantal klachten over openbaar vervoer verdubbeld
De toestand van het openbaar vervoer is niet veel beter. De hervorming van De Lijn kwam neer op het afschaffen van duizenden bushaltes en de rampzalige uitrol van het flexvervoer. Het aantal klachten van gebruikers over de stiptheid en het aanbod verdubbelde bijna op één jaar tijd. Door het gebrek aan chauffeurs en degelijk materiaal ligt het aantal afgeschafte ritten bijzonder hoog. Bij de NMBS is de situatie niet veel beter: het aantal afgeschafte treinen breekt records. Dit op basis van cijfers die niet de sociale onvrede bij het spoor meenemen.
Werkstress door lange pendeltijd
Voor werknemers zijn de gevolgen duidelijk en elke dag voelbaar: te laat op het werk, te laat aan de schoolpoort van de kinderen, te laat thuis. Maar ook meer stress op de werkvloer. Uit de werkbaarheidsmonitor van de Stichting Innovatie en Arbeid van de SERV blijkt dat de impact van het woon-werkverkeer op ons werk zelf niet moet onderschat worden. Een werknemer die langer dan twee uur per dag pendelt heeft dubbel zoveel kans op werkstress als iemand met een heen en weer-traject van minder dan een uur. Het woon-werktraject van werknemers maakt officieel geen tijd uit van de werktijd, maar heeft dus wel een grote impact op het welbevinden. Bij lange pendeltijden neemt ook de kans op motivatieproblemen en een slechte werk-privé-balans sterk toe. De verantwoordelijkheid voor de pendel gewoon bij werknemers leggen en volledig loskoppelen van het werk gaat dus niet op.
-//-
“Een werknemer die langer dan twee uur per dag pendelt heeft dubbel zoveel kans op werkstress dan iemand met een heen en weer-traject van minder dan een uur.”
_
Nood aan creatieve oplossingen
En net daarom is het belangrijk om mobiliteit onder de aandacht te blijven houden via initiatieven als de Week van de Mobiliteit.
Er is nood aan creatieve oplossingen die mensen sneller op hun werk brengen en die jobs dichter bij huis brengen, op een manier die eenvoudig te combineren valt met het privéleven. De mogelijkheid om een fiets te leasen via het werk hebben we enkele jaren terug verworven, maar er kan en moet nog zoveel meer. Investeringen in een degelijk openbaar vervoer zijn een noodzakelijke eerste stap. Vervolgens moet woon-werkverkeer via het openbaar vervoer voor iedereen gratis worden. Ook het gebruik van bus, trein en tram moet eenvoudiger gemaakt worden: minder verschillende apps, tickets en formules en meer mogelijkheden om de fiets of step mee te nemen op bus en trein. Ook bedrijven moeten aangesproken worden op hun plichten en beter nadenken over waar ze zich vestigen. In Brussel werden bedrijfsvervoerplannen al verplicht. Waar wachten we nog op om ook in Vlaanderen beweging in de zaak te krijgen?
Doe mee aan de Week van de Mobiliteit
Een kalender met alle initiatieven tijdens de Week van de Mobiliteit, inspiratie voor lokale besturen, bedrijven en scholen én een communicatiepakket met kant-en-klare visuals waarmee je in je onderneming, overheidsinstelling of school de Week van de Mobiliteit onder de aandacht kan brengen vind je op https://www.weekvandemobiliteit.be/
