ZWART OP WET /
Uitbreiding ‘vrijwillige’ overuren: slag in het gezicht van wie al hard werkt en extra inspanning doet
TEKST Maarten Gerard / Foto Quality Stock Arts / 8 APRIL 2026 / LEESTIJD 4 MINUTEN
Vanaf 1 juni wordt het aantal vrijwillige overuren uitgebreid. En dat is geen goeie zaak voor werknemers - hoewel men zijn best doet om het zo voor te stellen. Want niet alleen neemt de regering zo de rem weg naar nog meer ongezond lang werken, het wordt ook nog eens minder verloond. Een slag in het gezicht van werknemers die bovenop hun voltijdse baan nog uren extra presteren in hun onderneming.
Volgens de Belgische reglementering mag een werknemer in principe niet meer dan 8 uur per dag of 40 uur per week presteren. Werkt iemand langer? Dan tellen die uren als overuren. Overuren mogen enkel in specifieke situaties, bijvoorbeeld tijdens het werken met bederfelijke stoffen, tijdens een buitengewone vermeerdering van het werk, bij overmacht. In ondernemingen met syndicale vertegenwoordiging is hier toezicht op.
Vielen deze overuren tijdens de week? Dan moeten werknemers het basisuurloon plus 20% van dit uurloon ontvangen. Voor de nacht of zaterdag plus 50%. Vond het overwerk op zon- of feestdagen plaats? Dan bedraagt het overloon 100% van het normale uurloon. Sectoren kunnen hogere toeslagen vastleggen. De toeslag op overuren zet ook een rem. Ze zijn onvrijwillig en vragen dus een toeslag. De regering beperkt echter steeds vaker de meerkost. Voor overuren die recht geven op een wettelijke overwerktoeslag van 20%, 50% of 100%, bestaan al langer fiscale voordelen tot een maximum van 180 uren.
Maar… naast de gewone overuren riep de regering-Michel I ook ‘vrijwillige’ overuren in het leven. Die zijn toegestaan zonder dat bovenstaande omstandigheden zich voordoen, mits een schriftelijk akkoord met de werknemer. Dan betaalt de werkgever geen overloontoeslag. Binnen de vrijwillige overuren zijn er zelfs nog relance-overuren door de Vivaldi-regering geïnstalleerd waar de werkgever ook geen RSZ of belastingen op betaalt. Deze twee categorieën vrijwillige overuren wil de Arizona-regering nu uitbreiden. Zo worden overuren nog meer genormaliseerd. De 38-urenweek wordt daarmee een fictie op papier, met alle negatieve gevolgen vandien.
Wat voorligt
Tot 31 maart 2026 konden werknemers tot maximaal 220 vrijwillige overuren per jaar presteren, verdeeld in:
• 120 netto vrijwillige / relance overuren (het normale uurloon, geen overloontoeslag, geen RSZ en belastingen);
• 100 gewone vrijwillige overuren (het normale uurloon, geen overloontoeslag, wel RSZ en belastingen).
Vanaf 1 april kunnen werknemers tot 360 vrijwillige overuren per jaar presteren, verdeeld in:
• 240 netto vrijwillige / relance overuren (een verdubbeling);
• 120 gewone vrijwillige overuren.
-//-
“Werknemers verliezen met vrijwillige overuren.
Ze tellen niet mee voor vakantierechten, vakantiegeld, pensioenberekening, enz."
ANN VERMORGEN
_
Werknemers komen er bekaaid vanaf
Als werknemers overschakelen op het systeem van ‘vrijwillige overuren’, waarbinnen de relance-uren door de Arizona-regering nu nog eens worden verdubbeld, komen ze er bekaaid vanaf, want:
• 360 overuren staan gelijk aan meer dan 9 (!) volledige werkweken van 38 uur extra, bovenop de gewone werkweek. Overwerken wordt genormaliseerd, met alle negatieve gevolgen voor de gezondheid en de werk-privébalans.
• Niet alleen verdwijnt met de ‘vrijwillige’ overuren de rem, ze leveren ook minder op voor de werknemer. De werknemers verliest met de ‘vrijwillige’ overuren in vergelijking met de 20, 50 of 100 procent toeslag van de gewone overuren. Hoeveel je verliest kun je berekenen met de calculator van het ACV (www.hetacv.be/tool-overuren).
Ann Vermorgen, voorzitter ACV: “Is dit de beloning aan de hardwerkende Vlaming die bovenop zijn voltijdse job zich extra inspant, het ontnemen van zijn overurentoeslag? Men tracht het aantrekkelijk te verpakken als ‘bruto is netto’, maar werknemers verliezen wel degelijk met vrijwillige overuren. Niet alleen op korte, maar ook op lange termijn, want ze tellen niet mee voor vakantierechten, vakantiegeld, pensioenberekening enz. ‘De regering zet de deur open naar misbruik: als de werkgever de vraagt stelt, is de drempel om te weigeren als werknemer hoog. Wij horen op het terrein dat werknemers in kmo’s van hun baas de boodschap krijgen: ‘Presteer je deze overuren niet, pak dan maar je boeltje’.”
“Te veel overuren zijn ronduit ongezond. De grens optrekken is spelen met de gezondheid van werknemers. De regering wil het aantal langdurig zieken terugdringen en de werkzaamheidsgraad opkrikken. Maar deze uitbreiding moedigt ziekmakend werk aan en houdt extra arbeidsplaatsen tegen. Wie al voltijds aan het werk is, wordt opgejaagd door de werkgever om nog meer op zich te nemen. Tot meer dan 9 volledige werkweken erbij per jaar! ‘De impact op de gezinnen is groot, maar ook de kostprijs voor de sociale zekerheid loopt op. Het is duidelijk dat de werkgever hiermee bespaart. Maar ook dat de doos van Pandora wordt geopend, ten koste van de hele samenleving.”
Gederfde inkomsten voor sociale zekerheid en schatkist
• De omzetting van 10 ‘gewone’ overuren naar 10 ‘vrijwillige’ relance-uren aan een basisloon van 20 euro bruto per uur kost de schatkist 80 euro aan gederfde inkomsten. 125.000 overuren die ‘vrijwillig’ worden, kost de schatkist dus een miljoen euro. Overdreven? Een groep zoals Delhaize telde in 2022 125.000 overuren. (https://www.denktankminerva.be/analyse/overuren).
• In zijn laatste rapport berekende het Rekenhof dat de verhoging van de vrijwillige overuren de schatkist 43 miljoen euro zou kosten. (https://www.ccrek.be/sites/default/files/Docs/2026_16_Begroting2026.pdf)
