WELZIJN OP HET WERK /
Vrouwen voor het eerst beter beschermd tegen lood op het werk
TEKST Kris Van Eyck / Foto BearFotos / 17 juni 2026 / leestijd 3 minuten
Een koninklijk besluit legt voor de eerste keer een maximale grens vast voor lood in het bloed van werkneemsters. Tot nu toe moesten zij het doen met de wettelijke grenswaarden die voor mannen gelden. Dat was nefast voor de bescherming van het ongeboren kind bij een eventuele zwangerschap. Voor mannen wordt via dit besluit de grenswaarde van lood in het bloed bovendien sterk verlaagd. Ook dat was absoluut nodig.
Werknemers worden in meerdere sectoren blootgesteld aan stoffen of dampen die lood bevatten. In de recyclage en raffinage van metalen is dit zeker het geval, maar ook in meer ambachtelijke activiteiten zoals de vervaardiging van glas in lood en keramiek. Bij blootstelling komt lood in het bloed terecht en stapelt het zich op in de botten. Eens in het lichaam duurt het zeer lang voordat dit lood weer wordt uitgescheiden.
De gezondheidseffecten van te hoge concentraties lood in het lichaam zijn al lang gekend. Lood verstoort de spijsvertering, het zenuwstelsel en de nierfunctie en kan leiden tot aandoeningen van hart- en bloedvaten en tot onvruchtbaarheid. En dat al bij lage concentraties in het bloed. Een bijzonder kwetsbare groep zijn vrouwen op vruchtbare leeftijd. De aanwezigheid van lood in het lichaam tijdens een zwangerschap heeft nefaste gevolgen voor de foetus en het ongeboren kind: meer miskramen, meer vroeggeboorten, meer aangeboren afwijkingen en een vertraagde ontwikkeling bij kinderen. Dit resulteert in een verlaagd IQ. Hoe hoger de loodconcentratie bij de moeder, hoe lager het IQ van het kind.
Nieuw grenzen
Tot nu toe kenden Europa en België enkel een ‘mannelijke’ grenswaarde van 70 microgram lood per 100 milliliter bloed (µg/100ml). Deze grenswaarde is absoluut onvoldoende om mannen te beschermen. In de praktijk werd bij de gezondheidsopvolging van werknemers trouwens al langer een lagere waarde gehanteerd. Voor vrouwen was er echter geen specifieke grenswaarde en 70µg/100ml is bij een zwangerschap ronduit gevaarlijk. Ook in de industrie werden voor vrouwen vaak veel lagere waarden gehanteerd, maar die lagen niet wettelijk vast.
In navolging van een Europese richtlijn werd nu een koninklijk besluit gepubliceerd dat voor mannen de grenswaarde in het bloed vastlegt op 30 µg/100 ml. Vanaf 1 januari 2029 wordt dit 15 µg/100ml. Bij overschrijding van deze waarden, moeten werknemers worden verwijderd uit hun functie met blootstelling aan lood totdat hun bloedwaarde opnieuw onder de grens ligt. Een uitzondering geldt voor werknemers die een te hoge bloedwaarde hebben als gevolg van een historische blootstelling van vóór 9 april 2026. Zij kunnen blijven werken op voorwaarde dat er een gezondheidsopvolging gebeurt en hun bloedwaarde een dalende trend vertoont.
-//-
“De aanwezigheid van lood in het lichaam tijdens een zwangerschap heeft nefaste gevolgen voor de foetus en het ongeboren kind.”
_
Voor vrouwen wordt nu een richtwaarde vastgelegd op 4,5 µg/100ml. Als het loodgehalte in het bloed bij werkneemsters hoger is dan deze richtwaarde, moet de werkgever technische, organisatorische en hygiënische maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat het loodgehalte in het bloed bij deze werkneemsters daalt. De arbeidsarts kan ook voorstellen om de frequentie van het gezondheidstoezicht te verhogen. Met toestemming van de werkneemster informeert de arbeidsarts hierover ook de behandelende arts.
Het kan en moet nog beter
De vakbonden vroegen om deze richtwaarde voor vrouwen als echte grenswaarde in de wetgeving op te nemen: een waarde die niet mag overschreden worden voor vrouwen die vandaag starten in een werkomgeving met blootstelling aan lood. De reden is eenvoudig: v voor lood kan geen veilige ondergrens worden vastgelegd. Elke blootstelling, hoe klein ook, kan negatieve gevolgen hebben voor de foetus en het ongeboren kind. We aanvaarden wel dat vrouwen die door een historische blootstelling boven die grens zitten, kunnen blijven werken op voorwaarde dat er een goede medische opvolging is en de nodige preventiemaatregelen worden genomen zodat de bloedwaarde zo snel mogelijk daalt tot onder de 4,5µg/100ml. Onder druk van de industrie heeft de minister van Werk dit standpunt echter niet gevolgd. Er is dus nog werk aan de winkel. Ga hierover in het sociaal overleg het gesprek aan met je werkgever. Enkele ondernemingen hebben immers al aangetoond dat deze waarde perfect haalbaar is.
Werken met gevaarlijke stoffen
In de meeste ondernemingen wordt niet met lood gewerkt, maar in bijna alle ondernemingen komen werknemers wel in contact met andere gevaarlijke stoffen. De leden van het Comité PB of, of – bij ontbreken van een Comité PB – de leden van de vakbondsafvaardiging hebben onder meer de volgende rechten:
• Toegang krijgen tot de resultaten van de risicoanalyse, de lijst van alle aanwezige gevaarlijke stoffen en de plaats in de onderneming waar ze zich bevinden, de veiligheidsinformatiebladen, de resultaten van metingen van de concentraties van gevaarlijke stoffen enzovoort.
• Advies geven over de risicoanalyse, de te nemen preventiemaatregelen, de uit te voeren metingen, … Bij de maatregelen moet de preventiehiërarchie absoluut worden gevolgd. Dit betekent in de eerste plaats het vermijden van gevaarlijke stoffen of het vervangen ervan door een minder gevaarlijk alternatief. Vervolgens moeten technische maatregelen en collectieve beschermingsmiddelen worden toegepast om de blootstelling te beperken. Pas wanneer al deze maatregelen onvoldoende zijn, moet gebruik worden gemaakt van persoonlijke beschermingsmiddelen.
• Advies geven over de informatie en opleiding die verplicht moeten worden gegeven aan werknemers die mogelijk worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen.
• Toezien op het wettelijk verplichte gezondheidstoezicht door de arbeidsarts voor werknemers die worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen.
Zet deze punten op de agenda van het sociaal overleg als de werkgever dat niet spontaan doet.
Meer over gevaarlijke producten en preventie:
https://www.hetacv.be/militant/themas/welzijn-op-het-werk/gevaarlijke-produkten
