PARTIJPUZZEL /
Politieke verkiezingen: vallen de puzzelstukjes in elkaar?
TEKST Bram Van Vaerenbergh I ILLUSTRATIE SvetaZi I 15 mei 2024 I leestijd 5 minuten
Na de sociale verkiezingen is het de beurt aan de politieke: op 9 juni trekken we naar de stembus voor de regionale, federale én Europese verkiezingen. Het ACV dook in de partijprogramma’s van de politieke partijen om hun standpunten rond verschillende thema’s tegen het licht te houden én te toetsen aan wat het ACV wil. Hoe kijken ze bijvoorbeeld aan tegen sociaal overleg en de rol van de vakbonden, de combinatie van arbeid en gezin en fiscaal beleid?
Vakbonden en sociaal overleg?
Wat wil het ACV?
Het ACV wil een sterkere inspraak van werknemers, met een betere bescherming voor werknemersafgevaardigden. Het recht om te ageren via stakingen of andere acties moet gerespecteerd worden.
Wat willen de politieke partijen?
N-VA en Vlaams Belang pleiten ervoor dat naast de drie vakbonden ook ‘anderen’ lijsten kunnen indienen bij de sociale verkiezingen, wat zal leiden tot meer verdeeldheid op de werkvloer (wat impliciet de bedoeling is van beide partijen). N-VA, Vlaams Belang en ook Open Vld willen de uitbetaling van de werkloosheidsvergoedingen weghalen bij de vakbonden, de vakbonden rechtspersoonlijkheid toekennen en hen verplichten een open boekhouding voor te leggen. Met een open boekhouding weten werkgevers hoeveel middelen de vakbonden hebben om stakingsvergoedingen uit te betalen en hoe lang ze dus een staking financieel kunnen volhouden. Als vakbonden rechtspersoonlijkheid hebben, kunnen ze voor de rechtbank gedaagd worden om op te draaien voor inkomsten die een werkgever misloopt door een stakingsactie. CD&V, Vooruit, Groen en PVDA zetten het belang van sociaal overleg en de rol van vakbonden in de verf.
Arbeid en gezin combineren?
Wat wil het ACV?
Het ACV pleit voor vijf weken betaalde vakantie in plaats van vier. Daarnaast wil het ACV het tijdskrediet en ouderschapsverlof versterken door hogere uitkeringen en verbeterde toegang, én het ouderschapsverlof uitbreiden tot het kind 18 jaar is. Ook pleeg- en plusouders moeten een gelijke toegang hebben. Het ACV wil ook bevorderen dat beide partners verlof opnemen.
Wat willen de politieke partijen?
CD&V wil verloven voor kinderen (ouderschapsverlof en tijdskrediet met motief zorg voor een kind) toegankelijker maken en ze eenvoudiger laten opnemen. CD&V pleit verder voor een familiekrediet, waarbij ook grootouders en plusouders verlofdagen kunnen opnemen. Groen wil het ouderschapsverlof uitbreiden naar vijf maanden én drie maanden extra indien beide ouders het ouderschapsverlof opnemen. Ook Vooruit wil het ouderschapsverlof uitbreiden en beter vergoeden. Specifieke situaties zoals zorgnoden voor een ziek familielid moeten extra rechten geven, vindt Vooruit. PDVA pleit in zijn partijprogramma voor de 30-urenweek met loonbehoud, en wil de toegang tot tijdskrediet en thematisch verlof verbeteren.
Vlaams Belang wil het zorgverlof en het tijdskrediet vervangen door een halftijds opvoedersloon. Dit bedraagt de helft van een leefloon en is enkel toegankelijk voor wie minstens halftijds werkt en van wie de partner voltijds werkt, en enkel voor kinderen tot 5 jaar. Aan het opvoedersloon worden strenge loopbaan-, nationaliteits-, en verblijfsvoorwaarden gekoppeld. Het Vlaams Belang heeft geen voorstellen om het ouderschapsverlof voor werknemers te versterken. Open Vld wil een ‘flexibel’ ouderverlof invoeren. In plaats van 51 maanden tijdskrediet aan een lage uitkering moeten ouders kunnen kiezen voor een kortere periode aan een hogere uitkering, vinden de liberalen. De N-VA lanceert geen voorstellen voor een betere combinatie tussen arbeid en privé.
Voor de rijken, of de gewone mensen?
Wat wil het ACV?
Het ACV wil een vermogensbelasting op basis van een vermogenskadaster, en een vermogenswinstbelasting. Daarnaast wil het ACV meer belastingen voor bedrijven, en minder belasting op werknemerslonen.
Wat willen de politieke partijen?
Het Planbureau doorrekende alle voorstellen van de politieke partijen en berekende de impact op elk van ons. Vlaams Belang wil de partij van het volk zijn. Het eigen volk dan toch, en dat blijkt vooral de hogere middenklasse te zijn. Zij gaan er op basis van het programma van Vlaams Belang het meest op vooruit, terwijl de werklozen maar liefst 14% achteruit gaan. De helft van hun beloftes op vlak van koopkracht gaat naar de rijkste dertig procent. Op het vlak van vermogensbelasting blijft het stil. Enkel op het inkomen uit vermogen wil Vlaams Belang een “rechtvaardige” belasting heffen, zonder concreet te worden.
Bij N-VA willen ze de begroting op orde krijgen. Ze kijken hiervoor vooral naar de armste helft van de bevolking: bij de twee laagste decielen van de bevolking gaat de koopkracht er met de N-VA-voorstellen zelfs op achteruit. Een vermogensbelasting die het rijkere deel van de bevolking treft, staat niet op hun planning. Ook bij Open Vld eenzelfde scenario: de veertig procent laagste inkomensgroepen zien hun koopkracht meer dalen dan verwacht, waarbij vooral werklozen stevig moeten inleveren. Een vermogensbelasting zien ze ook liever niet komen.
Bij CD&V gaan bijna alle inkomenscategorieën er op vooruit, enkel de allerlaagste groep niet. Omdat de christendemocraten de werkloosheidsuitkeringen willen beperken in de tijd, gaat die groep mensen er op achteruit. Verder wil CD&V alle vermogensinkomsten aan evenredige tarieven belasten. Bij Vooruit gaan de werkenden er op vooruit, met onder meer een verhoging van het minimumloon, en is men gewonnen voor een verdubbeling van de huidige effectentaks én die taks uitbreiden naar vermogens die niet op effectenrekening staan. Groen wil ook iedereen mee krijgen: de huishoudens met de 10% laagste inkomens krijgen er bijna de helft van hun inkomen bij. De maatregelen worden gedragen door de grootste vermogens: Groen wil inkomen uit vermogen belasten zoals inkomen uit arbeid, en wil een vermogensbelasting. PVDA tot slot wil een vermogensbelasting van 2% op vermogens van meer dan vijf miljoen euro en 3% op die boven de tien miljoen euro.
