INTERVIEW /
Een leefbaar inkomen voor cacaoboeren
TEKST Patrick Van Looveren | FOTO Layla Aerts | 15 MEI 2024 | LEESTIJD 5 MINUTEN
België was gastheer voor de Wereld Cacao Conferentie. 29 cacao-importerende landen en 23 cacao-exporterende landen kwamen er samen met belanghebbenden uit de cacaosector, van cacaoboeren en -coöperatieven
tot chocolademultinationals. ‘Meer betalen voor duurzame cacao’ was het uitgangspunt in de debatten. Bij dat uitgangspunt kunnen ACV Voeding en Diensten, ACV Internationaal en WSM zich helemaal aansluiten. Ze organiseerden in de marge van de conferentie een uitwisseling van ACV-militanten uit Belgische chocoladefabrieken met cacaoboeren uit de Dominicaanse Republiek als onderdeel van hun ketenzorgproject.
Pedro Salazar is cacaoboer in de Dominicaanse Republiek. Op een lap grond van 14 hectare verbouwen hij en zijn familie sinds meerdere generaties cacaobomen. Op een jaar tijd levert hem dat 6000 kg cacaobonen op. “Dat zou veel meer kunnen zijn, maar we ontberen de technische middelen om meer te oogsten. We hebben geen geld om daar in te investeren. Vrijwel alle werkzaamheden verlopen manueel.”
Pedro beseft dat je samen meer gedaan krijgt. Daarom is hij lid van de Dominicaanse vakbond FEDELAC (Federacion Dominicana de Ligas Agrarias Cristiana) die opkomt voor de rechten van de werknemers uit de landbouwsector. En is hij bestuurslid van de cacaocoöperatie COPROAGRO. Die coöperatie verenigt 2.400 cacaoboeren. “Via de coöperatie proberen we een betere prijs af te dwingen. Want dat is het grote probleem. We krijgen veel te weinig voor onze cacaobonen. Je kan er amper of niet van leven. De coöperatie heeft een EU-certificaat weten te bekomen. Daar zijn voorwaarden aan gekoppeld. Er wordt bijvoorbeeld streng op toegezien dat er geen kinderarbeid is en dat er niet illegaal tropisch regenwoud wordt gekapt voor bijkomende plantages. En we werken zonder chemische producten.”
“Het is mijn eerste keer in Europa. Tijdens dit bezoek probeer ik mensen bewust te maken dat cacaoboeren een veel te laag inkomen hebben. De prijs die we krijgen voor onze cacaobonen is niet correct, zeker niet als je vergelijkt met wat er verderop in de keten verdiend wordt door chocoladebedrijven en speculanten. Dat is wraakroepend. We zijn als lokale producenten ook heel afhankelijk van het weer. De klimaatverandering brengt in de Dominicaanse Republiek extreme droogte met zich mee. Daardoor was de productie het voorbije seizoen
30 à 40 procent minder. Dat betekent nog minder inkomsten voor ons, die niet worden gecompenseerd door een in verhouding hogere prijs. We hebben ook problemen met het transport. De wegen zijn in slechte staat. De overheid neemt zijn verantwoordelijkheid niet op. Gevolg van dat alles is dat kinderen van cacaoboeren niet blijven in de streek. Ze trekken weg naar de stad om daar werk te zoeken.
-//-
“De prijs die we krijgen voor onze cacaobonen is niet correct, zeker niet als je vergelijkt wat er verderop in de keten verdiend wordt door chocoladebedrijven en speculanten. Dat is wraakroepend.”
_
Jullie koningin Mathilde hield op de openingsdag van de conferentie een bevlogen pleidooi voor een betere prijs voor de boeren en voor waardig werk. Ze stak ons daarmee een hart onder de riem. Hopelijk hebben haar woorden impact.
Ik ben heel blij deel te kunnen uitmaken van het ketenzorgproject van ACV en WSM. De uitwisseling met de ACV-militanten was heel verrijkend, net als de bezoeken aan de chocoladefabrieken van Barry Callebaut in Wieze en Natra in Malle. Fijn om te zien wat er verderop in de keten gebeurt met onze cacaobonen. Er gaat veel geld rond in de cacaosector. De lokale cacaoboeren hebben recht op een groter deel van de koek.”
Tim De Meyst is ACV-afgevaardigde in de grootste chocoladefabriek ter wereld, die van Barry Callebaut in Wieze. Hij werkte 21 jaar in de productie als lijnoperator en viscositeitscontroleur. Sinds 2 jaar werkt hij in een R&D-team dat in samenspraak met klanten nieuwe recepten uitprobeert of bestaande recepten aanpast. “We verwerken cacaobonen uit heel de wereld en die proeven allemaal anders. Er is bijvoorbeeld ook veel vraag naar melkvervangers.” Sinds vier jaar is hij syndicaal actief. “Zo ben ik samen met mijn collega Leen De Proost in het ketenzorgproject van ACV Voeding en Diensten, ACV Internationaal en WSM gerold, samen met ACV-militanten van Mondelez uit Herentals en Cargill uit Moeskroen. We werken voor concurrerende bedrijven, maar zijn vakbondscollega’s onder elkaar.”
-//-
“Ik ben heel blij deel te kunnen uitmaken van het ketenzorgproject van ACV en WSM.”
Pedro Salazar
_
Barry Callebaut heeft sinds 2016 een eigen duurzaamheidsproject ‘Forever chocolate’. Met de achtergrondkennis die we via het ACV-project opdeden, stellen we in het sociaal overleg aan de directie pertinente vragen over de duurzaamheid van de keten. De CEO die onze fabriek aanstuurt kan niet op al onze vragen antwoorden en verwijst dan door naar de ‘due diligence’-manager in Zurich. Dan steken we daar ons licht op.
Momenteel zitten we in zwaar weer bij Barry Callebaut. Hoewel de onderneming meer winst boekt dan ooit, kondigde ze in september 2023 een wereldwijde herstructurering aan, waarbij wordt ingezet op meer digitalisering en automatisering. In Wieze en het magazijn in Lokeren verliezen 62 arbeiders en 249 bedienden hun job. In Halle verdwijnen 178 jobs. Gelukkig is het aantal naakte ontslagen beperkt. De directie verzekert wel dat de fabrieken hier blijven. De knowhow zit hier en er is ook de ‘Belgian chocolate claim’. Wil je kunnen uitpakken met het kwaliteitslabel ‘Belgische chocolade’ dan moet die in België gemaakt zijn. Momenteel steken we als vakbondsafgevaardigden heel veel energie in een goede begeleiding van werknemers bij de herstructurering.
-//-
“We stellen aan de directie pertinente vragen over de duurzaamheid van de keten.”
Tim de meyst
_
De vakbondsafgevaardigden van de andere vakbonden doen er schamper over dat we tegelijk bezig zijn rond duurzaamheid in de keten. Zij zijn daar niet mee bezig. Maar voor ons is het een en-en-verhaal. Je komt op voor de rechten van je collega’s hier en voor meer duurzaamheid in de keten. In zijn ‘Forever chocolate’-plan gaat Callebaut onder meer het engagement aan dat de 500.000 cacaoboeren in de aanvoerketen een leefbaar inkomen moeten hebben. Doe je dat niet, dan zaag je als bedrijf en als sector de tak af waarop je zit. Het is aan ons als vakbondsafgevaardigden om er mee op toe te zien dat dit engagement realiteit wordt. De uitwisselingsmomenten die we hebben met cacaoboeren als Pedro maken het voor ons allemaal heel concreet. De cacaoconferentie en het ketenzorgproject zijn geen ver-van-mijn-bed-show.”
