Het arbeidsreglement legt de algemene arbeidsvoorwaarden vast en geeft werknemers informatie over de werking en organisatie van hun onderneming of instelling. De inhoud, reikwijdte, opstellings- en wijzigingsmodaliteiten zijn vastgelegd in de wet van 8 april 1965 over de arbeidsreglementen.

Alle werkgevers die onder het toepassingsgebied van de wet vallen, moeten een arbeidsreglement opstellen, ongeacht het aantal werknemers dat zij in dienst hebben. Dit arbeidsreglement geldt zowel voor de werkgever als voor alle werknemers. Sinds 1 juli 2003, in opvolging van de wet van 18 december 2002, zijn ook bijna alle overheidsdiensten onderworpen aan de wet van 8 april 1965.

Om geldig te zijn, moet het arbeidsreglement aan bepaalde regels voldoen: het moet worden opgesteld of gewijzigd volgens een goed gedefinieerde procedure (akkoord erover in de ondernemingsraad of, als er geen ondernemingsraad is, raadpleging van de werknemers of de vakbondsafvaardiging), voldoen aan publicatievereisten en passen binnen de hiërarchie van rechtsbronnen (voldoen aan hogere normen, zoals wetten of cao’s).

Wat staat in het arbeidsreglement?
De wet somt de verplichte vermeldingen op, waaronder:

• werkuren, pauzes;

• de wijze waarop het werk wordt gemeten om de verloning te bepalen (bijvoorbeeld prikklok);

• de opzegtermijnen en de feiten die een ontslag om dringende reden rechtvaardigen, onder voorbehoud van de beoordelingsbevoegdheid van de rechtbanken;

• de rechten en plichten van het toezichthoudend personeel;

• de straffen, boetes en de overtredingen die ermee bestraft worden;

• de locatie waar men de persoon belast met de eerste hulp kan contacteren en waar de EHBO-doos te vinden is;

• de duur van de jaarlijkse vakantie, de toekenningsmodaliteiten. Als de jaarlijkse vakantie collectief is, de datum ervan;

• de namen van de leden van de ondernemingsraad, het Comité PB en de vakbondsafvaardiging;

• het adres van de diensten van het Toezicht op de Sociale Wetten;

• verwijzing naar de cao’s die de arbeidsvoorwaarden regelen, evenals verwijzing naar het paritair comité waaronder het bedrijf valt;

• het recht op opleiding of de verwijzing naar de wettelijke, reglementaire bepalingen of cao’s die dit recht regelen;

• de formaliteiten die de werknemer in acht moet nemen bij arbeidsongeschiktheid wegens ziekte of ongeval tijdens een periode van jaarlijkse vakantie;

• maatregelen tegen ongewenst gedrag op de werkvloer.

Andere vermeldingen worden bovendien opgelegd door verschillende wettelijke en reglementaire bepalingen (bijvoorbeeld de vermelding van feestdagen, vervangingsdagen, modaliteiten voor het toepassen van inhaalrust, enz.).

Na de wet van 18 december 2002 is het arbeidsreglement ook uitgebreid naar de publieke sector met specifieke aanpassingen. Deze betreffen onder meer de regeling van variabele werkuren, verwijzingen naar de normatieve teksten voor overheidsdiensten (omzendbrieven, enz.), de rol van de bevoegde overlegcommissie,...

-//-

Het arbeidsreglement legt de algemene arbeidsvoorwaarden vast en geeft werknemers informatie over de werking en organisatie van hun onderneming of instelling.

_

Hoe arbeidsreglement opstellen of wijzigen?
In bedrijven met een ondernemingsraad is deze verantwoordelijk voor het opstellen en wijzigen van het arbeidsreglement. Elk ontwerp wordt aan de leden van de ondernemingsraad meegedeeld en tegelijkertijd bekendgemaakt aan het personeel. Een akkoord in de ondernemingsraad is dus nodig voor de opstelling of wijziging van het arbeidsreglement, dat 15 dagen na de datum van het akkoord in werking treedt. In geval van onenigheid binnen de ondernemingsraad brengt de voorzitter de bevoegde ambtenaar van het Toezicht op de Sociale Wetten (arbeidsinspectie) op de hoogte, die de verschillende standpunten tracht te verzoenen. Als de verzoening mislukt, brengt de voorzitter van de ondernemingsraad het geschil voor bij het bevoegde paritair comité.

Bij afwezigheid van een ondernemingsraad stelt de werkgever het ontwerp van het arbeidsreglement (of de wijziging ervan) op en hangt het uit in het bedrijf. De werknemers hebben dan 15 dagen om opmerkingen te formuleren in een register dat voor hen beschikbaar wordt gesteld.

Na het verstrijken van deze termijn stuurt de werkgever het ontwerp en het register naar de bevoegde ambtenaar. Indien er geen opmerkingen zijn, treedt het arbeidsreglement in werking op de 15e dag na de bekendmaking. Als er opmerkingen zijn, probeert de ambtenaar binnen een vastgestelde termijn de verschillende standpunten te verzoenen. Als de verzoening mislukt, stuurt hij onmiddellijk een kopie van het proces-verbaal van niet-verzoening naar de voorzitter van het paritair comité.

In een aantal gevallen (zoals een tijdelijke wijziging van het reglement met betrekking tot het begin en het einde van de reguliere werkdag, een wijziging met betrekking tot vervangingsdagen voor feestdagen, of met betrekking tot de formaliteiten die moeten worden nageleefd in geval van arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval tijdens een periode van jaarlijkse vakantie) hoeven de hierboven beschreven procedures niet te worden gevolgd.

In de openbare sector, waar de procedures en overlegorganen verschillen van die in de privésector, zijn bepaalde specifieke procedures opgenomen in de wet van 8 april 1965.

Hoe het arbeidsreglement bekendmaken?
Een kopie van het arbeidsreglement moet op de werkplek bewaard worden (ook op tijdelijke werven). Werknemers moeten het te allen tijde kunnen raadplegen, zonder tussenkomst van anderen. Een bericht met de locatie waar het reglement kan worden geraadpleegd, moet zichtbaar en toegankelijk worden opgehangen (op de maatschappelijke zetel).

Elke werknemer moet een kopie ontvangen (als bijlage bij het arbeidscontract), en elke wijziging moet worden meegedeeld. Dit is een absolute verplichting, want als dit niet gebeurt, zijn de werknemers niet gebonden door de bepalingen van het arbeidsreglement.

De werkgever moet een kopie van het reglement neerleggen bij het regionale kantoor van het Toezicht op de Sociale Wetten (arbeidsinspectie) binnen de acht dagen na de inwerkingtreding (dit kan online gebeuren). Voor overheidsdiensten kan het reglement voor bepaalde vermeldingen simpelweg verwijzen naar de toepasselijke teksten. Een bericht met de locatie waar deze teksten kunnen worden geraadpleegd, moet worden opgehangen, en de betrokken personen moeten toegang hebben om deze te raadplegen op een toegankelijke plaats.

Tot wie zich wenden in geval van niet-naleving van de wetgeving?
Het toezicht op de correcte toepassing van de wet op de arbeidsreglementen wordt uitgeoefend door het Toezicht op de Sociale Wetten (arbeidsinspectie) van de FOD WASO.

Meer informatie over het arbeidsreglement vind je in een nieuwe brochure van het ACV, beschikbaar online en op papier. Wil je een papieren exemplaar vraag ernaar in je verbond of bij de secretaris die je onderneming opvolgt. 

Pdf te downloaden via www.hetacv.be/arbeidsreglement