ARBEIDSMARKTBELEID /
“Het ACV drukt zijn stempel op arbeidsmarktbeleid”
TEKST Patrick Van Looveren / Illustraties Michael De Lausnay / 13 november 2024 / leestijd: 5 minuten
“De sociale partners zijn zo sterk als ze zelf willen en op hun sterkst als ze akkoorden maken.” Deze quote van wijlen prof. dr. Herman Deleeck opent het boek ‘De arbeidsmarkt (be)grijpbaar maken’. In dat boek blikken Peter van der Hallen, Maarten Gerard en Ann Vermorgen terug op het Vlaams sociaaleconomisch overleg uit de periode 1993-2023 en de akkoorden die mede door hun inbreng werden afgesloten. Vakbeweging had een gesprek met de hoofdauteur, Peter van der Hallen, voormalig sociaaleconomisch adviseur van het Vlaams ACV voor arbeidsmarkt en onderwijs (2006-2022).
Waarom dit boek?
“Ik ging op pensioen, Ann werd ACV-voorzitter en Maarten hoofd van de ACV-studiedienst. We wilden onze kennis en ervaring delen over hoe het Vlaams ACV zich opstelde in de arbeidsmarktdiscussies de voorbije decennia. De wijze waarop SERV- en VESOC-akkoorden tot stand kwamen, de inhoud ervan en vooral het denkwerk om dit overleg vorm te geven en voor te bereiden wordt zelden beschreven. Dit boek vult deze leemte op. En het geeft, via ‘groene draden’ een unieke inkijk in het ideeëngoed waarmee het Vlaams ACV aan het overleg deelnam.”
Waarom is die terugblik belangrijk?
“Bij het onderhandelen van nieuwe akkoorden gaat het ACV uit van wat eerder werd afgesproken. Dat doen ook de SERV-adviseurs. Meestal tot ergernis van de adviseurs van werkgeverszijde, die steeds willen vertrekken van ‘een wit blad’. Maar zo bouw je geen continuïteit op. De oplossingen voor vragen in het heden liggen deels ook in wat in het verleden werd beslist. Een voorbeeld dat in het boek wordt geciteerd: bij de omvorming van het betaald educatief verlof naar Vlaams opleidingsverlof (VOV) wezen wij de werkgevers op het bestaan van de door België en Vlaanderen geratificeerde IAO-conventie rond ‘paid educational leave’, die vorming die voorbereidt op sociaaleconomisch overleg in de overlegorganen als basisrecht verankert. De wens van sommige werkgeversorganisaties en de Vlaamse Regering om deze vorming niet langer meer te financieren via het VOV verdween daarmee vrij snel van de overlegtafel.”
Hoe is het boek opgevat?
“De belangrijkste Vlaamse akkoorden uit de periode 1993-2023 worden toegelicht aan de hand van vier speerpunten die de motor van de arbeidsmarkt doen aanslaan en draaiende houden: het activeringsbeleid, het VDAB-bemiddelingsbeleid, het beleid rond werkbaar werk en het opleidings- en vormingsbeleid. Niet toevallig ook de speerpunten waarop het Vlaams ACV focuste in het overleg. Elk hoofdstuk bevat drie gezichtspunten: (1) wat werd in de beleidsnota’s of in de regeerakkoorden voorgesteld, (2) wat bedachten de sociale partners en wat werd weerhouden in de VESOC-akkoorden en (3) ingeweven in de tekst als een groene draad: wat dacht het ACV ervan, wat was onze groene draad in de onderhandelingen. Gastauteurs belichten in een tweede deel specifieke aspecten van het activeringsbeleid, waaronder het diversiteitsbeleid en geven een beeld van de voortgang van de werkzaamheidsgraad gedurende de voorbije 30 jaar.”
“Het boek geeft via ‘groene draden’ een unieke inkijk in het ideeëngoed waarmee het Vlaams ACV aan het overleg deelnam.”
Peter van der Hallen
Kon het ACV zijn stempel drukken op de akkoorden en maatregelen die werden overlegd?
“Jazeker. Enkele sprekende voorbeelden. De ACV-idee dat de verhoging van de werkzaamheid en de verhoging van de werkbaarheid aan elkaar moeten gekoppeld worden keert in elk SERV-akkoord met afspraken rond werkzaamheid terug. Met de idee om vacatures ‘passend’ te maken via een face-to-facebenadering en een screening van de werkzoekende op basis van competenties, motivatie, fysieke en psychische geschiktheid werd het begrip ‘afstand tot de arbeidsmarkt’ operationeel gemaakt en kreeg het akkoord ‘Samen op de bres voor 50+’ een go. Van onze ideeën goedgekeurd op het congres in 2009 rond een vijfjaarlijks recht op een loopbaangesprek, de ontwikkeling van een persoonlijk opleidings- en loopbaanplan (PLOP) en een competentiecheck-up zijn duidelijke sporen terug te vinden in alles wat met loopbaanbegeleiding te maken heeft en in de recente maatregelen rond competentiescans. De idee uit 2009 rond opleidingsloodsen vinden we terug als ‘leercoaches’ in het Vormingspact (2017) en in het akkoord ‘Iedereen nodig, iedereen mee’ (2022).”
En waren er ook teleurstellingen?
“Als de huidige Vlaamse Regering lokale besturen een grotere rol wil geven in de aansturing van de arbeidsmarkt en nieuwkomers sneller in de arbeidsmarkt wil integreren, moet ze opnieuw de subregionale tewerkstellingscomités oprichten. In deze inspraakorganen gaven de sociale partners en lokale besturen samen het lokale VDAB-arbeidsmarktbeleid vorm. En stuurden ze de projectontwikkelaars Evenredige Arbeidsdeelname aan, die via acties in bedrijven zorgden voor een betere integratie van kansengroepwerknemers. Minister Muyters schafte dit alles af in 2012. Een kapitale blunder.”
Welk advies wil je nog meegeven als adviseur ‘op rust’?
“Een advies aan de nieuwe minister van Werk, ontleend uit de afsluitende ‘expertbijdrage’ van ChatGPT: ‘Het is belangrijk te blijven investeren in sociaal overleg, zo kan een inclusieve, veerkrachtige en duurzame arbeidsmarkt gecreëerd worden.’ Verrassend toch hoe artificiële intelligentie gewoon intelligent kan zijn.”
