DOSSIER VEOLIG EN GEZOND WERK /
Er bestaat geen kant-en-klaar collectief re-integratiebeleid
TEKST Laurent Lorthioir / ILLUSTRATIE Rutger Van Parys / FOTO ChatGPT naar idee van Davien Dierickx / 16 APRIL 2025 / LEESTIJD: 5 MINUTEN
Volgens de Codex over het welzijn op het werk (art. I.4-79) moet de werkgever, in overleg met het Comité PB, een beleid opzetten voor de terugkeer naar het werk van langdurig zieken. Het doel is om de werkhervatting te bevorderen, mogelijke “terugvallen” zoveel mogelijk te voorkomen en alle betrokken actoren binnen het bedrijf te betrekken, dit wil zeggen minstens de werkgever, het Comité PB, de preventieadviseur-arbeidsarts en de andere bevoegde preventieadviseurs.
De wet specificeert echter geen concrete maatregelen, doelstellingen, middelen of te behalen resultaten die in het re-integratiebeleid van het bedrijf moeten worden opgenomen. Een collectief re-integratiebeleid wordt geleidelijk opgebouwd, op basis van de risicoanalyse, de verslagen van de arbeidsarts en de ervaringen – zowel goede als slechte – met re-integratie binnen het bedrijf.
Voorbeelden van collectieve re-integratiemaatregelen zijn onder andere: een productielijn met een verlaagd werktempo voor recent gere-integreerde werknemers, makkelijker toegang tot een medisch deeltijds werkregime of een versterkt overleg tussen de terugkerende werknemer, de collega’s, de leidinggevende en de werkgever.
Er bestaat geen kant-en-klaar collectief re-integratiebeleid. Elke werkgever moet dit proces van reflectie en preventie in overleg met het Comité PB uitvoeren, rekening houdend met de specifieke realiteit van zijn onderneming.
Waar wordt dit besproken?
Dit wordt besproken in het Comité PB, minstens één keer per jaar en in aanwezigheid van de arbeidsarts. Tijdens deze vergadering presenteert de werkgever een verslag met de volgende (geanonimiseerde) elementen:
• De re-integratieplannen: de aanpassingen aan werkposten of andere functies die de werkgever heeft voorgesteld, evenals de concrete maatregelen die werden genomen om de werknemer(s) opnieuw aan het werk te helpen.
• De motiveringsverslagen: de redenen waarom de werkgever geen re-integratieplan heeft voorgesteld of waarom een voorgesteld plan werd geweigerd door de werknemer(s).
De arbeidsarts presenteert op zijn beurt de kwalitatieve en kwantitatieve resultaten met betrekking tot de werkhervatting. Dit omvat onder andere het aantal pre-re-integratiebezoeken en het aantal verzoeken tot aanpassing van de werkpost. De arbeidsarts bespreekt ook de knelpunten en zijn/haar ervaringen met de contacten met arbeidsongeschikte werknemers. Tot slot moet de arbeidsarts van deze gelegenheid gebruikmaken om voorstellen te doen voor aanpassingen aan het collectieve re-integratiebeleid en/of het algemene welzijnsbeleid.
Hoe kan je als werknemersafgevaardigde in het Comité PB je bijdrage leveren?
Houd toezicht op de naleving door de werkgever van de wetgeving en het re-integratiebeleid binnen het bedrijf. Via het jaarlijks verslag van de werkgever kan je als werknemersafgevaardigde in het Comité PB controleren of:
• alle werknemers gelijk worden behandeld (ga met andere woorden na of je werkgever evenveel inspanningen levert voor de re-integratie van alle werknemers);
• je werkgever daadwerkelijk probeert werknemers te re-integreren. Als hij weinig of geen re-integratieplannen voorstelt, kan je via het Comité PB zijn motieven controleren en nagaan of deze in het jaarverslag van de werkgever voldoende onderbouwd zijn.
Voorkom een ‘jacht op zieken’: herinner je werkgever aan de rechten van zieke werknemers, bevorder het overleg met de zieke werknemer om een succesvolle terugkeer naar het werk mogelijk te maken en formaliseer het beleid rond regelmatige contacten tussen de zieke werknemer en het bedrijf (mits toestemming van de werknemer).
Neem actief deel aan het re-integratiebeleid door de opvolging en evaluatie ervan te verzekeren. Als werknemersafgevaardigde in het Comité PB kan je het re-integratiebeleid ook verrijken met je praktijkervaring door maatregelen voor te stellen die aansluiten bij de realiteit op de werkvloer.
Herinner je werkgever eraan dat een goed preventiebeleid het aantal langdurig zieken helpt beperken. Het is dan ook aangeraden om de lessen die uit het re-integratiebeleid worden getrokken te gebruiken om nieuwe preventieve maatregelen in je bedrijf te implementeren.
Advies: houd een zo volledig en gedetailleerd mogelijke lijst bij van:
• de aanpassingsmaatregelen die de werkgever heeft voorgesteld en de redenen waarom hij geen re-integratieplan heeft aangeboden;
• de suggesties van de arbeidsarts;
• de motieven van werknemers die het voorgestelde re-integratieplan van de werkgever hebben geweigerd.
Deze elementen kunnen bijzonder nuttig zijn bij spanningen of conflicten met de werkgever over het re-integratiebeleid van het bedrijf. Ze kunnen ook helpen om preventieve maatregelen in te voeren. Een concreet voorbeeld: als uit de gegevens blijkt dat meerdere re-integratieplannen bestonden uit het aanpassen van de werkhouding door de aankoop van in de hoogte verstelbare werktafels, en dat de werknemers die op deze aangepaste werkplekken re-integreerden geen terugval hadden, dan toont dit aan dat deze maatregel effectief is. Waarom dan niet meteen alle werkplekken op dezelfde manier aanpassen om te voorkomen dat andere werknemers ziek worden?
-//-
“Alleen een beter preventiebeleid op de werkvloer zal ervoor zorgen dat het aantal langdurig zieke werknemers vermindert.”
_
Preventie om langdurige ziekte tegen te gaan
De evaluatie van het re-integratiebeleid levert een schat aan nuttige informatie op voor het welzijn van de werknemers:
• Welke aanpassingsmaatregelen werken wel of niet?
• Welke lessen kunnen we hieruit trekken?
• Hoe kunnen we deze ervaringen omzetten in preventieve maatregelen om de gezondheidsrisico’s voor werknemers te verminderen?
Dit zijn essentiële vragen die in het Comité PB aan bod moeten komen naast de besprekingen over het re-integratiebeleid. Gebeurt dit niet, dan worden geen lessen getrokken uit successen en mislukkingen, en blijven werkwijzen gangbaar die werknemers ziek maken.
Deze ervaringen moeten worden omgezet in preventieve maatregelen voor alle betrokken werknemers. Op lange termijn zal alleen een beter preventiebeleid op de werkvloer ervoor zorgen dat het aantal langdurig zieke werknemers vermindert.
Meer weten over het re-integratietraject? Check www.hetacv.Be/militant/themas/welzijn-op-het-werk/re-integratietraject
