Ondanks de zeer grote en groeiende groep werknemers die ziek uitvalt door hun werk, bevat het pakket geen maatregelen die daar structureel op ingrijpen. De enige nieuwe preventieve maatregel bepaalt dat je, wanneer je voelt dat je ziek dreigt uit te vallen, het recht hebt om te vragen of aangepast werk mogelijk is. De werkgever kan daarover advies vragen aan bijvoorbeeld de preventieadviseur, maar wettelijk volstaat het dat hij een antwoord geeft. En ook een louter “nee” geldt als geldig antwoord.

In plaats van maatregelen om te voorkomen dat werknemers (opnieuw) ziek uitvallen, focust het beleid vooral op zieke werknemers sneller en meer onder druk terug aan het werk krijgen. Dat gebeurt via het versnellen en uitbreiden van procedures, het schrappen of inkorten van wachttijden en het invoeren en verhogen van financiële sancties voor zieken.

Zo moet je werkgever niet langer minstens drie maanden wachten om een re-integratietraject op te starten: hij kan dat nu al vragen vanaf de eerste ziektedag. Je kan dit in principe weigeren, en het gaat om een informeel re-integratietraject waaraan geen sancties verbonden zijn. Hoewel het op zich positief is dat werkgevers snel inspanningen doen bij ziekte, is die wachttijd er niet zonder reden. Word je ziek, dan moet tijd en focus in de eerste plaats gaan naar herstel. Vanaf dag één geconfronteerd worden met werkprocedures en mogelijke druk of stress helpt daar niet bij.

Druk op zieken tegengaan

Werkgevers moeten nu ook een ‘actief afwezigheidsbeleid’ voeren, waarbij ze contact houden met de zieke werknemer. Wie dat contact opneemt en hoe vaak dat gebeurt, moet worden vastgelegd in het arbeidsreglement. Dat betekent dat je als militant in je organisatie of bedrijf de komende periode sociaal overleg zal voeren over de concrete invulling daarvan.

Tijdens die onderhandelingen is het belangrijk te ijveren voor brede bepalingen die bijdragen aan een effectief preventiebeleid en een collectief re-integratiebeleid. Zonder zo’n breder beleid dat inzet op de oorzaken van ziekte en op de obstakels voor een duurzame terugkeer naar werk, dreigt een ‘actief afwezigheidsbeleid’ vooral te verworden tot extra druk op zieke werknemers om (te) snel opnieuw aan de slag te gaan.

Verlies van uitkering

Na acht weken ziekte moet de arbeidsarts beoordelen of je nog ‘arbeidspotentieel’ hebt. Dat gebeurt via een digitale vragenlijst en – indien nodig – een uitnodiging voor een fysiek medisch onderzoek.

Rond die beoordeling van ‘arbeidspotentieel’ bestaan nog veel vragen, maar de regering heeft de wetgeving doorgeduwd nog voor die allemaal zijn uitgeklaard. Als de arbeidsarts oordeelt dat je nog arbeidspotentieel hebt, moet de werkgever binnen de zes maanden een formeel re-integratietraject opstarten. Doet hij dat niet, dan riskeert hij een sanctie.

De werking van deze formele re-integratietrajecten blijft grotendeels hetzelfde, maar er komt wel een nieuwe sanctie voor werknemers. Ga je als zieke werknemer niet in op het contact met de arbeidsarts in het kader van zo’n traject, dan verlies je je volledige ziekte-uitkering tot je opnieuw in regel bent.

Deze bijzonder zware uitkeringssanctie duwt arbeidsartsen in een controlerende en sanctionerende rol die ze zelf niet willen opnemen. Ze ondergraaft bovendien de slaagkansen van re-integratietrajecten en treft zieke werknemers net op het moment dat ze al geconfronteerd worden met een lager inkomen en hogere (ziekte)kosten.

-//-

“Voor het ACV blijft de boodschap naar de regering duidelijk: pak ziekmakend werk aan, niet de ziekgemaakte werknemer.”

_

Versnellen ontslagmachine?

Vanaf zes maanden ziekte kan de werkgever ook de procedure opstarten om het contract te beëindigen wegens medische overmacht, zonder ontslagvergoeding. Onder druk van ACV-protest tegen deze medische ontslagmachine had de vorige regering een wachtperiode van negen maanden ingevoerd, om genezing en terugkeer naar werk alle kansen te geven.

De huidige regering verkort die termijn opnieuw, waardoor werkgevers sneller zieke werknemers kunnen ontslaan. Dat maakt de procedure voor hen aantrekkelijker, omdat ze zo geen inspanningen hoeven te leveren om ziekmakend werk aan te pakken of werknemers te re-integreren. Hoe de verschillende hervormingen in de praktijk op elkaar zullen inwerken, is voorlopig onduidelijk. Mogelijk vormt de beoordeling van arbeidspotentieel een rem op medische ontslagen, maar tot nu toe zien we vooral dat werkgevers deze procedure nog snel-snel opstarten. Als werknemersafgevaardigde doe je er goed aan hier in het sociaal overleg rond preventie- en re-integratiebeleid bijzonder waakzaam voor te zijn en waar nodig een rem op te zetten.

Verplicht naar de VDAB

Voor zieke werknemers zonder arbeidscontract worden de procedures en sancties verder verstrengd. Zo wordt de sanctie bij afwezigheid op een verplicht fysiek contact in het kader van een Terug Naar Werk-traject bij de mutualiteit opgetrokken van een vermindering van 2,5% van de ziekte-uitkering naar een volledige inhouding. Nieuw is ook dat zieken bij wie bij controle arbeidspotentieel wordt vastgesteld, zich verplicht moeten inschrijven bij de VDAB en daar de opgelegde procedures moeten volgen. Wie dat niet doet, riskeert een inhouding van 10% van de ziekte-uitkering.

Bovenop de vele vraagtekens bij deze onder hoge politieke druk ingevoerde maatregelen, zorgen verdere politieke communicatie en akkoorden voor nog meer complexiteit. In het begrotingsakkoord van november vorig jaar kondigde de regering aan dat ze van de beoogde tien miljard euro besparingen maar liefst twee miljard wil halen bij langdurig zieken. Daarachter schuilt een hele reeks bijkomende maatregelen die momenteel verder worden uitgewerkt, maar de focus ligt duidelijk op extra controles en het schrappen van ziekte-uitkeringen om die besparing te realiseren.

Syndicaal tegengas nodig

Dit vraagt dringend syndicaal werk op verschillende fronten. Als militant is het cruciaal om in je bedrijf of organisatie snel aan de slag te gaan met de nieuwe wetgeving, bijvoorbeeld rond het ‘actief afwezigheidsbeleid’, en die zo veel mogelijk te sturen richting een degelijk preventie- en re-integratiebeleid in plaats van een beleid dat zieke werknemers verder opjaagt. Vanuit het ACV zullen we je daarbij ondersteunen met publicaties en vorming.

Ook op politiek-syndicaal vlak is meer tegengas nodig tegen de aanhoudende verdachtmakingen van langdurig zieken en tegen een beleid dat zieke werknemers gebruikt als begrotingslapmiddel, in plaats van ziekmakend werk aan te pakken. Want nog voor de inkt droog is van wetgeving die nieuwe controles en sancties invoert, kondigt de regering al bijkomende maatregelen aan om die verder op te voeren. Voor het ACV blijft de boodschap aan de regering duidelijk: pak ziekmakend werk aan, niet de ziekgemaakte werknemer.

Meer info: https://www.hetacv.be/je-rechten/werken-in-de-prive-sector/gezondheid-ziekte-re-integratie

ACV Innovatief organiseert een webinar over de nieuwe regeringsmaatregelen rond zieke werknemers: Schrijf je in via https://acv-bijblijven.webinargeek.com/aan-de-slag-met-re-integratie-3-0